1. Nie ufaj nawigacji

Planując zwiedzanie Gruzji samochodem, nie ufaj zbytnio czasom przejazdów, które pokazuje nawigacja (np. Google Maps). Szczególnie w górach! Czasy przejazdów w praktyce mogą okazać się nawet dwa razy dłuższe. Wiele górskich dróg jest krętych, w remoncie, a dodatkowo w sezonie najpopularniejsze trasy mogą być zatłoczone, co zdecydowanie wydłuży czas dojazdu. W planowaniu swojej trasy uwzględnij również przerwy na oglądanie pięknych widoków

2. Wybierz odpowiedni samochód

Gruzja to kraj kontrastów – również jeśli chodzi o drogi. Znajdziesz tutaj zarówno szerokie autostrady w bardzo dobrym stanie, jak i kręte, nieutwardzone trasy. Zanim zdecydujesz się na wynajem samochodu, zastanów się, gdzie zamierzasz jeździć. W miastach wystarczy Ci zwykły sedan, ale dotarcie do wielu pięknych miejsc może wymagać samochodu z napędem na cztery koła.

My polecamy wynajęcie samochodu z małej, lokalnej wypożyczalni, korzystając z porównywarki LocalRent. Grupuje ona wiele gruzińskich wypożyczalni, dzięki czemu możesz wybrać taką, która oferuje najlepsze ceny w wybranym przez Ciebie terminie. Konkretne kwoty i inne szczegóły najmu sprawdzisz poniżej ↓

Zwróć uwagę, jak niskie potrafią być ceny wynajmu auta w Gruzji z lokalnej wypożyczalni! Szczególnie w porównaniu do innych, większych i bardziej znanych tutaj firm. Więcej w temacie taniego wynajmu samochodu w Gruzji pisaliśmy tutaj.

3. Pobierz mapy offline

Nawigując po gruzińskich drogach, warto zapisać mapy offline. Często możesz nie mieć zasięgu, szczególnie w górach. Najbardziej popularne aplikacje do nawigacji, takie jak Google Maps czy Maps.me, pozwalają zapisać mapy lokalnie na urządzeniu – będą wtedy działać nawet bez dostępu do Internetu. Najlepiej zrobić to jeszcze przed przyjazdem.

4. Uważaj na zwierzęta na drodze

Gruzja samochodem to nie tylko piękne widoki, ale i… zwierzęta na drodze Krowy, owce, a czasem i świnie potrafią nagle pojawić się przed maską Twojego samochodu. Zwalniaj i bądź czujny, zwłaszcza w rejonach wiejskich, gdzie zwierzęta są nieodłączną częścią krajobrazu.

5. Przygotuj się na “luźny” styl jazdy Gruzinów

Jazdę po gruzińskich drogach można skwitować słowem samowolka Wszystko jest tutaj umowne – liczba pasów na drodze, pierwszeństwo na skrzyżowaniu czy używanie kierunkowskazów. Dojeżdżając do skrzyżowania, przeważnie pierwszy jedzie ten, kto pierwszy się na nim znajdzie (nie obowiązuje zasada prawej ręki ani nic podobnego). Często jeździ się “na zderzaku” i wymusza pierwszeństwo. Piesi przechodzą przez ulicę na czerwonym świetle.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy po prostu być bardziej uważnym, zachowywać większy odstęp między innymi uczestnikami ruchu i po prostu… spróbować się wyluzować. Po kilku godzinach jazdy zapewne przyzwyczaisz się do tego “dzikiego zachodu”. Po prostu warto być tego świadomym. Z czasem zaczyna się to nawet podobać i wydawać się całkiem sensowne!

6. Nie przejmuj się trąbieniem

Przemierzając Gruzję samochodem (i nie tylko), ciągle będziesz słyszeć trąbienie. Klaksony są tutaj zdecydowanie nadużywane, ale nie ma się czego bać – trąbienie przeważnie nie oznacza tutaj nic złego! Gruzińscy kierowcy trąbią, żeby przypomnieć innym uczestnikom ruchu o zielonym świetle, które właśnie się zapaliło. Używają klaksonu, żeby pozdrowić zauważonego na chodniku znajomego albo żeby zwyczajnie wyrazić swoje znudzenie staniem w korku Zupełnie się tym nie przejmuj. Klakson w Gruzji to nic złego, po prostu element drogowego klimatu

7. Nie przekraczaj prędkości

Aby Twoja Gruzja samochodem nie skończyła się mandatem, pamiętaj o nieprzekraczaniu prędkości. W kraju jest wiele fotoradarów, często nieoznaczonych.

Zwróć uwagę na to, w jakiej jednostce jest licznik w wynajętym przez Ciebie aucie. Wiele samochodów sprowadzanych jest tutaj z zagranicy i mają liczniki w milach. Natomiast wszystkie ograniczenia prędkości w Gruzji podawane są w km/h.

8. Wybierz auto z pełnym ubezpieczeniem

Wiesz już, jak wygląda jazda samochodem po Gruzji. Dla świętego spokoju polecam Ci wynająć samochód z pełnym ubezpieczeniem (robimy to zresztą wszędzie na świecie). W takim przypadku nawet jeśli dojdzie do jakiejś kolizji czy przerysowania auta, nie będziesz musiał przejmować się kosztami naprawy. Rezerwując samochód, zawsze dokładnie sprawdzaj warianty ubezpieczenia i udział własny (czyli kwotę, którą musisz pokryć z własnej kieszeni) w ewentualnej szkodzie. Najlepiej wybrać ubezpieczenie, w którym udział własny wynosi 0 zł.

9. Zawsze miej przy sobie gotówkę

Chociaż w większości miejsc w Gruzji zapłacisz kartą, zawsze warto mieć trochę gotówki. W razie problemów z samochodem w jakichś trudno dostępnych, odległych częściach kraju, o wiele łatwiejsze będzie skorzystanie z usług lokalnego mechanika (gdzie zapłacisz wyłącznie gotówką) niż czekanie na pomoc z wypożyczalni. Szczególnie, że ceny drobnych napraw mechanicznych są tu bardzo niskie. Naprawa przebitej opony kosztowała nas kiedyś zaledwie kilka lari! Polecamy wybrać lokalną walutę (GEL) z bankomatu już po wylądowaniu w Gruzji. Jeśli planujesz wybierać większe kwoty, rozważ skorzystanie z karty wielowalutowej, np. Visa Świat Intensive lub Revolut.

10. Ciesz się wolnością!

Największą zaletą podróżowania po Gruzji samochodem jest niezależność. Możesz zatrzymać się, gdzie tylko chcesz, zboczyć z głównej trasy i odkrywać miejsca, które są poza zasięgiem turystów korzystających z komunikacji publicznej. Gruzja to kraj pełen pięknych miejsc z malowniczymi widokami, które najlepiej odkrywać we własnym tempie, na czterech kółkach.

Artykuł Gruzja samochodem – 10 porad pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

Skorzystaj z lokalnej wypożyczalni!

Z naszego researchu wynika, że małe, lokalne wypożyczalnie oferują najlepsze ceny. Firmy, które są najpopularniejsze wśród przylatujących do Gruzji Polaków, mają znaczniej mniej korzystne oferty. Natomiast duże, międzynarodowe wypożyczalnie często wymagają dodatkowo płatnego ubezpieczenia lub obowiązkowego depozytu.

Aby znaleźć tani samochód z lokalnej wypożyczalni w Gruzji, polecam wyszukiwarkę LocalRent. To właśnie dzięki niej przy każdym z wynajmów zaoszczędziliśmy naprawdę spore sumy! LocalRent grupuje na swojej stronie lokalne wypożyczalnie, dzięki czemu możesz wybrać taką, która oferuje najlepsze ceny w wybranym przez Ciebie terminie. Nie musisz przeglądać dziesiątek stron internetowych wypożyczalni – wszystko jest w jednym miejscu. Ceny i inne szczegóły rezerwacji sprawdzisz poniżej ↓

Warunki wynajmu samochodu w Gruzji przez LocalRent

Jak widzisz powyżej, ceny są naprawdę świetne, szczególnie w porównaniu do innych znanych tutaj wypożyczalni. Dodatkowo im dłuższy okres najmu samochodu, tym niższa będzie cena za dzień. Warto też rezerwować samochód z jak największym wyprzedzeniem. To również może pozytywnie wpłynąć na cenę.

Rezerwując samochód przez LocalRent, tak naprawdę otrzymasz auto z lokalnej wypożyczalni z danego miasta. Podczas rezerwacji zwróć uwagę na rodzaj i zakres ubezpieczenia. Polecam również wybrać dostarczenie samochodu na lotnisko zaraz po Twoim przylocie. W zależności od wypożyczalni ta opcja może być darmowa lub dodatkowo płatna (zazwyczaj 5-15 USD). Alternatywą jest dostarczenie auta pod wybrany przez Ciebie adres w mieście lub jego odbiór w biurze wypożyczalni.

Wszystkie rezerwacje możesz bezpłatnie odwołać do 7 dni przed datą odbioru (30 dni w przypadku samochodów z kategorii SUV lub Luxury). Wiele samochodów ma też wliczoną w cenę opcję bezpłatnego odwołania rezerwacji do 24 h przed odbiorem samochodu – poznasz ją po zielonej adnotacji “free cancelation” ↓

Zdecydowana większość ofert nie wymaga depozytu. Po dokonaniu rezerwacji wpłacasz jedynie zaliczkę (przeważnie ok. 15-20% całej kwoty). W przypadku anulowania zaliczka zostanie zwrócona Ci w całości (jeśli anulujesz zgodnie z zasadami opisanymi wyżej). Resztę zapłacisz przy odbiorze samochodu (gotówką, czasem kartą – sprawdź w szczegółach rezerwacji). Przed terminem odbioru auta pracownik lokalnej wypożyczalni skontaktuje się z Tobą w celu ustalenia szczegółów przekazania samochodu. Pamiętaj, żeby w formularzu rezerwacji podać swój numer WhatsApp lub Telegram.

Jak w przypadku wszystkich usług na całym świecie, zachęcam Cię do zapoznania się z pełnym regulaminem najmu znajdującym się na stronie LocalRent.

W samym 2023 r. korzystaliśmy z ich usług już 6 razy i zawsze byliśmy zadowoleni. W każdym z terminów (i w sezonie, i poza sezonem) ich ceny były bezkonkurencyjne w porównaniu do innych wypożyczalni.

Wynajem samochodu w Gruzji – kilka porad

Kilka dodatkowych porad przed wypożyczeniem samochodu w Gruzji z naszego doświadczenia:

• sprawdź, czy na trasach, którymi zamierzasz jeździć, wymagane jest auto 4×4. Większość dróg w Gruzji jest w dobrym stanie, ale żeby dotrzeć do wielu miejsc samochód z napędem na cztery koła może być konieczny lub mile widziany
• większość wypożyczalni nie pozwala jechać w najtrudniejsze górskie trasy w Gruzji (np. droga do Omalo, gdzie dla własnego spokoju i tak polecamy wybrać się jeepem z doświadczonym kierowcą). Zawsze sprawdzaj zakazane trasy w warunkach wypożyczenia
• przy odbiorze samochodu zrób zdjęcia albo nagraj film całej karoserii oraz wnętrza. Może to być pomocne w przypadku konieczności dochodzenia, czy jakieś uszkodzenie powstało z Twojej winy. Nam nigdy się to nie przytrafiło, a oddawanie samochodu było zawsze bezproblemowe, ale jak to mówią “przezorny zawsze ubezpieczony”

Co da Ci wynajem samochodu w Gruzji?

Jazda wynajętym samochodem pozwoli Ci poznać Gruzję w pełnej krasie. Niezależność i możliwość zaplanowania road tripa tak, jak sobie to wymarzysz, jest nieoceniona! Dotarcie do wielu pięknych miejsc w Gruzji komunikacją publiczną jest bardzo czasochłonne, często niekomfortowe (szczególnie podczas letnich upałów ) albo po prostu niemożliwe. Własne auto pozwoli Ci zaoszczędzić sporo czasu.

W wielu przypadkach będzie to również oszczędność pieniędzy. Szczególnie jeśli wybierasz się do Gruzji większą grupą. Dodatkowo paliwo jest tutaj stosunkowo tanie – diesel ~5PLN/litr, benzyna ~3,90PLN/litr. Wszystkie drogi są bezpłatne.

Jak wygląda jazda po gruzińskich drogach?

Zanim zdecydujesz się wynająć auto w Gruzji, pamiętaj, że styl jazdy Gruzinów ma niewiele wspólnego z tym, do czego przyzwyczajeni jesteśmy w Europie. W sumie nic dziwnego, skoro jeszcze do kwietnia 2022 r. egzamin praktyczny na prawo jazdy w Gruzji odbywał się tylko na placu manewrowym… Miej to z tyłu głowy poruszając się po gruzińskich drogach

Gruzińscy kierowcy nie myślą o innych uczestnikach ruchu. Najważniejsze dla nich jest to, żeby jak najszybciej przedostać się z punktu A do punktu B, najlepiej jak najrzadziej się przy tym zatrzymując.

Klaksony słychać wszędzie. Gruzini trąbią, żeby przypomnieć sobie nawzajem o zielonym świetle. Czasem trąbią na znajomego, którego właśnie zobaczyli na chodniku. A czasem trąbią bez powodu, tak po prostu, bo nudzi ich stanie w korku. Nie przejmuj się tym – klakson w Gruzji przeważnie nie oznacza nic złego

Za to niespecjalnie używa się tutaj kierunkowskazów. Wielu kierowców włącza je dopiero w momencie, gdy zaczynają wykonywać dany manewr. Lepiej więc zawsze trzymać odpowiedni odstęp od innych samochodów.

Z aspektów pozytywnych – do wszystkiego da się przyzwyczaić! Po kilku godzinach jazdy wśród gruzińskich kierowców wyczujesz ich styl i zrozumiesz te niepisane zasady. Mi jeździ mi się tutaj coraz lepiej i nawet polubiłem tę samowolkę!

To oczywiście tylko kilka smaczków z gruzińskich dróg. Po wielu zapytaniach o warunki i zasady panujące na gruzińskich drogach powstał osobny wpis “Gruzja samochodem – 10 porad”. Mam nadzieję, że będzie on pomocny i rozwieje Twoje ewentualne wątpliwości

Czy w Gruzji potrzebujesz międzynarodowego prawa jazdy?

W Gruzji nie potrzebujesz międzynarodowego prawa jazdy. W zupełności wystarczy polski dokument prawa jazdy.

Co zobaczyć w Gruzji samochodem?

Jeśli zdecydujesz się na zwiedzanie Gruzji samochodem (do czego zachęcamy!), zajrzyj do artykułów z naszymi ulubionymi miejscami w Gruzji. Może będzie to dla Ciebie inspiracja do zaplanowania własnego gruzińskiego road tripa

Artykuł Tani wynajem samochodu w Gruzji pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

Loty do Kutaisi – najtańsza opcja

Tanie linie lotnicze latają z Polski tylko do Kutaisi, czyli miasta zlokalizowanego na zachodzie Gruzji. Wizz Air, bo o nim mowa, oferuje bezpośrednie loty do Gruzji z kilku polskich miast. Tanie loty z Polski do Gruzji odbywają się z: Katowic, Wrocławia, Gdańska, Krakowa, Poznania i Warszawy. Jak widzisz, wybór jest naprawdę spory! Z moich obserwacji wynika, że zazwyczaj najniższe ceny lotów występują na trasach z Katowic i Gdańska. Oczywiście nie jest to reguła i zawsze warto sprawdzać wszystkie dostępne lotniska. Czasem to, które jest najbliżej naszego miejsca zamieszkania, może okazać się na tyle nieatrakcyjne cenowo, że opłacalne będzie dojechanie na lot do innego miasta

Naszą ulubioną wyszukiwarką lotów jest Skyscanner. Po wpisaniu miejsca wylotu i przylotu pozwala on na podanie elastycznych dat, np. całego miesiąca. Na moment pisania tego posta (29.maja) ceny biletów lotniczych na sezon 2023 są bardzo atrakcyjne Bez problemu znajdziesz loty w dwie strony za 300-500 zł w czerwcu, lipcu i sierpniu 2023! W miesiącach zimowych ceny bywają jeszcze niższe, dlatego warto regularnie sprawdzać wybrane trasy na Skyscannerze. Pamiętaj, że w cenie biletu zawarty jest tylko mały bagaż podręczny. Jeśli zamierzasz zabrać ze sobą również rejestrowany (10-32 kg), dopłacisz za niego ok. 100-250 zł w jedną stronę.

Ceny biletów możesz sprawdzić w wyszukiwarce Skyscanner poniżej

Lot z Polski do Kutaisi będzie dla Ciebie dobrą opcją w większości sytuacji. Port lotniczy w Kutaisi znajduje się 25 km od centrum miasta. Jeśli zależy Ci na odwiedzeniu Kutaisi, najłatwiej dostać się do niego taksówką (polecam apkę Bolt) lub wcześniej wynajętym samochodem. Do wynajmu auta w Gruzji niezmiennie polecamy LocalRent. To działający od 2011 r. agregator lokalnych wypożyczalni. Strona LocalRent pozwoli Ci zarezerwować auto z mniejszych, gruzińskich wypożyczalni, które oferują naprawdę świetne ceny! Przy rezerwacji wybierz opcję podstawienia auta na parking lotniska w Kutaisi i ciesz się niezależnością od początku pobytu! Niezależnie od tego, czy planujesz zwiedzać zachodnią Gruzję (czyli rejon, w którym znajduje się Kutaisi), chcesz dotrzeć nad Morze Czarne czy dojechać do odległych rejonów wysokogórskich, dobry samochód sprawdzi się wszędzie

Jeśli potrzebujesz transportu z lotniska w Kutaisi do Tbilisi (stolicy Gruzji) możesz też skorzystać z autobusów firmy Georgian Bus. Koszt takiego przejazdu wynosi 25 GEL.

Loty do Tbilisi – stolicy Gruzji

Jeśli zależy Ci na bezpośrednim dotarciu do stolicy Gruzji, Polskie Linie Lotnicze LOT oferują bezpośrednie loty z Warszawy właśnie do Tbilisi. Z dużym prawdopodobieństwem będzie to droższa opcja niż przylot z Polski do Kutaisi i przyjechanie stamtąd autobusem/autem do stolicy, ale jeśli zależy Ci na wygodzie i nie chcesz tracić czasu, to możesz rozważyć tę opcję

Na ten moment ceny biletów na trasie Warszawa-Tbilisi w sezonie letnim 2023 zaczynają się od 1200 zł w dwie strony. Niestety nie zauważyłam, żeby w miesiącach jesiennych czy zimowych ceny były wyraźnie niższe. Jednak jak zawsze – sprawdzaj Skyscanner regularnie! Może akurat trafisz na lepsze ceny W cenie biletu w opcji “economy saver” zawarty jest tylko bagaż podręczny. Przy zakupie trochę droższego biletu typu “economy standard” będziesz mógł/mogła zabrać ze sobą 23 kg bagażu rejestrowanego.

Lotnisko w Tbilisi znajduje się 16 km od centrum miasta. Jeśli chcesz spędzić trochę czasu w stolicy Gruzji, co bardzo polecam!, z lotniska dostaniesz się do miasta taksówką (apka Bolt) lub autobusem nr 337. Pamiętaj jednak, że nie jest to linia nocna, dlatego nie kursuje między 23 a 7 rano. Jeśli planujesz wynajęcie auta w Gruzji, ponownie polecam LocalRent, ponieważ w Tbilisi też istnieje opcja podstawienia samochodu na lotnisko

Loty do Batumi nad Morze Czarne

Trzecie lotnisko w Gruzji zlokalizowane jest nad Morzem Czarnym, w najpopularniejszym kurorcie – Batumi. Niestety żaden z operujących w Polsce przewoźników nie ma w swojej ofercie bezpośrednich lotów do tego miasta. Istnieje jednak opcja lotu z Polski do Batumi tureckimi liniami Turkish Airlines z przesiadką w Stambule. Na pewno nie będzie to najtańsza opcja, ale jeśli chcesz po drodze spędzić kilka(naście) godzin w stolicy Turcji, to może być pomysł dla Ciebie.

Turkish Airlines oferuje darmowe zwiedzanie Stambułu, jeśli Twoja przesiadka wynosi od 6 do 24 h! Touristanbul to zupełnie bezpłatny program oferujący kilka rodzajów wycieczek po stolicy Turcji. Dostępne opcje, harmonogram zwiedzania, zapisy i wszystkie inne szczegóły znajdziesz tutaj. Nie musisz martwić się o dojazd do centrum miasta czy powrót na samolot, bo wycieczki zawierają transport z i na lotnisko.

Loty liniami Turkish Airlines do Batumi z przesiadką w Stambule odbywają się z Warszawy. Ceny biletów na tej trasie na sezon 2023 zaczynają się od 1500 zł w dwie strony. Warto dodać, że w cenie zawarty jest bagaż podręczny i rejestrowany (do 25 kg).

Sposoby na tanie loty do Gruzji

Szukając tanich lotów do Gruzji, warto pamiętać o kilku zasadach, które mogą pomóc Ci znaleźć biletowe perełki

• Bądź elastyczny! Jeśli tylko możesz sobie na to pozwolić, nie skupiaj się na konkretnych datach lotów. Najlepiej zaznaczyć w Skyscannerze datę wylotu i powrotu jako “cały miesiąc”
• Sprawdzaj różne lotniska! Najwygodniej korzystać z tego portu lotniczego, który jest zlokalizowany najbliżej nas, wiadomo. Jeśli jednak chcesz znaleźć tanie loty do Gruzji, warto sprawdzać wszystkie polskie lotniska. Może okazać się, że cena biletów z dalszego lotniska będzie na tyle atrakcyjna, że opłaci Ci się dojechać do innego miasta. Mało tego! Jeśli mieszkasz niedaleko polskich granic, sprawdzaj także lotniska zagraniczne. Na przykład z Czech czy Niemiec także latają samoloty do Gruzji
• Używaj przeglądarki w trybie incognito! O tym tipie krążą już w sieci legendy Jedni mówią, że działa, inni, że to nie ma znaczenia. Jedno jest pewne – nie zaszkodzi
• Biletowe last minute? To nie jest dobry pomysł! Nie zostawiaj zakupu biletów na ostatnią chwilę, ponieważ najpewniej będzie wiązało się to z ich wysokimi cenami. Najlepiej rozpocząć swoje poszukiwania na kilka miesięcy przed planowanym wylotem.
• Czatuj na promocje linii lotniczych! Już wiesz, że najtańsze loty do Gruzji oferuje Wizz Air. Istnieje sposób, aby jeszcze obniżyć ich koszt! Każdego roku 19. maja firma obchodzi swoje urodziny, organizując zniżki na loty (w tym roku promka obowiązywała na wszystkie loty!). To świetna okazja, żeby upolować tanie loty do Gruzji!

To jak, planujesz przyjechać do Gruzji? Na jaki miesiąc polujesz? Daj znać w komentarzu, a ja podpowiem, w który rejon Gruzji warto się wtedy udać

Artykuł Tanie loty do Gruzji – jak znaleźć? pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

Założenia i cel

Wszystkie koszty podajemy na parę.

Mieszkania rezerwujemy przez AirBnb, Booking lub lokalne grupy Facebookowe. Zawsze wybieramy takie o fajnym standardzie. Nasze wymogi obejmują: dobry Internet, wyposażoną kuchnię, miejsce do pracy z laptopem, klimatyzację (jeśli pogoda zmusza do jej używania), a w Europie dodatkowo pralkę.

Podróżujemy na średnim poziomie. Nie jesteśmy budżetowcami, ale też nie roztrwaniamy pieniędzy na prawo i lewo. W domu dużo gotujemy, korzystając ze składników dobrej jakości (na tym nie oszczędzamy). Często jemy na mieście, bo to nasze wspólne hobby. Uwielbiamy dobrą kawę wypijaną niespiesznie w towarzystwie książki, dlatego regularnie chodzimy też do kawiarni

Podawane przez nas koszty dzielimy na dwie kategorie – koszty regularne i nieregularne. Możesz mieć pewność, że nie ma tu żadnej ściemy, zaniżania czy ukrywania kosztów. Chcemy, aby dzielenie się realnymi kosztami życia w danym kraju było dla Ciebie pomocne przy planowaniu podobnej podróży

Podsumowania kosztów życia z innych państw znajdziesz tutaj.

Średni kurs gruzińskiej waluty podczas naszego pobytu wyniósł 1 GEL~1,68 PLN.

Koszty miesięczne – wydatki regularne

W 2022 r. spędziliśmy w Gruzji 6 miesięcy. Mieszkaliśmy w Tbilisi od czerwca do listopada 2022 r. Podane tutaj kwoty to uśrednione, regularne koszty miesięczne z tego okresu. Zależy mi na tym, żebyś miał(a) pełny ogląd na aktualne ceny w Gruzji, dlatego na końcu wpisu znajdziesz także przykłady wydatków nieregularnych, które (jak sama nazwa wskazuje) zdarzają się od czasu do czasu.

Nie mogę nie zrobić w tym momencie krótkiego wtrącenia o aktualnej sytuacji w Gruzji. Jest ona kluczowa w kontekście cen, szczególnie w Tbilisi.

Po agresji Rosji na Ukrainę, do Gruzji masowo zaczęli napływać Rosjanie – zarówno ci uciekający przed mobilizacją, jak i ci, w których najbardziej uderzyły sankcje. Pod koniec 2022 r. podano, że do Gruzji wjechało ok. 700 tys. Rosjan. Dla części z nich był to tylko przystanek w drodze do Armenii, Turcji czy Europy, ale średnio co siódmy zatrzymał się w Gruzji. Rosjanie najchętniej osiedlają się w Tbilisi (szczególnie młode, zamożne osoby pracujące zdalnie) i w Batumi (głównie rodziny z dziećmi). Powoduje to, że ceny najmu mieszkań w stolicy galopują bez zahamowań. Mocną tendencję wzrostową można też zaobserwować w restauracjach i kawiarniach, które w czasie tego wzmożonego popytu powstają w Tbilisi jak grzyby po deszczu. Nie bez powodu mówi się o gruzińskim boomie i rozkwicie gospodarczym opartym na rublach rosyjskich uciekinierów…

Oczywiście Tbilisi to też stolica i jedyne tak “europejskie” miasto w Gruzji, więc naturalnie jest najdroższa. Koszty życia w innych gruzińskich miastach będą z pewnością niższe (szczególnie najem mieszkania).

Nie pomaga też aktualny kurs gruzińskiej waluty, który jeszcze w marcu 2022 r. wynosił 1 GEL~1,32 zł, a podczas naszego pobytu (uśredniając) przedstawiał się tak – 1 GEL~1,68 zł. Już sama zmiana tego kursu powoduje 27-procentową zwyżkę!

Miesiąc życia w Gruzji kosztował nas średnio 5041 zł.

Wynajem mieszkań

Miesięcznie: 2571 zł

W Tbilisi mieszkaliśmy w dwóch mieszkaniach. Zarówno pierwsze, jak i drugie wynajmowaliśmy przez 3 miesiące – pierwsze bezpośrednio od właściciela, drugie przez Airbnb. Mieszkaliśmy w dzielnicy z dostępem do metra, oddalonej od umownego centrum miasta (ul. Rustaveli) o ok. 30 min. Oba mieszkania były dobrze wyposażone, 2-pokojowe, z balkonem. W cenie zawarte były opłaty – internet i wszystkie media.

Pierwsze kosztowało nas 2566 zł miesięcznie, drugie 2576 zł, czyli średnio wynajem mieszkania w Tbilisi kosztował nas 2571 zł za miesiąc.

Muszę dodać, że w obu przypadkach mieliśmy wiele szczęścia, szczególnie jeśli chodzi o cenę najmu. Już wtedy kwoty rzędu 550$, które my płaciliśmy, uchodziły za bardzo niskie. Teraz (początek 2023 r.) są już nierealne. Ponownie odsyłam do wcześniejszego posta, w którym dokładnie opisałam aktualną sytuację mieszkaniową w Tbilisi.

Jedzenie na mieście + kawiarnie

Miesięcznie: 1200 zł

W tę kategorię wchodzą wszystkie posiłki “na mieście” oraz gruzińskie wypieki kupowane w lokalnych piekarenkach. Lubimy też wychodzić do kawiarni na dobrą kawę, czasem jakieś ciacho, więc ta kategoria zawiera również wydatki kawiarniane. Jedzenie na mieście kosztowało nas średnio 929 zł, a kawiarnie 271 zł, co łącznie daje 1200 zł miesięcznie.

Przykładowe ceny jedzenia na mieście (przeliczone po średnim kursie GEL/PLN podczas naszego pobytu):

• sałatka gruzińska – od 9 GEL~15 zł
• chinkali (gruzińskie pierożki) – 1-1,8 GEL~1,68-3 zł /sztuka
• zupy – 6-15 GEL~10-25 zł
• kebab (mięsny szaszłyk podany w lawaszu) – 12-18 GEL~20-30 zł /sztuka
• dania mięsne – 16-25 GEL~27-42 zł
• dania typu burger, pizza neapolitańska, włoski makaron – 17-28 GEL~28-47 zł
• shawarma (wrap z mięsem lub falafelem – najpopularniejszy fast food w Gruzji) – 8-14 GEL~13-23 zł
• wino – 3-9 GEL~5-15 zł /lampka
• kawa w dobrej kawiarni – drip 9-12 GEL~15-20 zł, cappucino/latte – 7-10 GEL~12-17 zł, mleko roślinne 2-4 GEL~3,50-7 zł
• ciasto w kawiarni – 6-12 GEL~10-20 zł

Bardzo często, szczególnie w restauracjach ze średniej i wysokiej półki, doliczane jest 10-18% podatku i/lub opłaty za obsługę.

Zakupy spożywcze + chemia

Miesięcznie: 1152 zł

Zakupy spożywcze robiliśmy w różnych miejscach. Na targach i ulicznych stanowiskach zaopatrywaliśmy się głównie w owoce i warzywa. W supermarketach typu Carrefour i Fresco kupowaliśmy chemię i większość produktów do gotowania. W droższym Goodwillu mięso, nabiał oraz europejskie produkty niedostępne w innych sklepach. Po orzechy i zdrowsze produkty (mniej standardowe mąki, masła orzechowe, napoje roślinne itp.) chodziliśmy do sklepów ze zdrową żywnością.

Przykładowe ceny produktów spożywczych i chemii:

• pieczywo – 1-2,5 GEL~1,70-4,20 zł za zwykłe pszenne. Lepsze, “prawdziwe” chleby ciężko dostępne. Kosztują od 10 zł w górę za mały bochenek
• twaróg – 11 GEL~18,50 zł/kg
• sery gruzińskie (sulguni, imeretyński) – 19-25 GEL~32-42 zł/kg
• jajka (10 szt.) – od 4 GEL~7 zł
• pierś z kurczaka – 20 GEL~ 34 zł/kg
• mięso mielone wołowe – 24 GEL~40 zł/kg
• owoce i warzywa – w sezonie letnim znacznie tańsze niż w Polsce, po sezonie trochę tańsze
• mleko roślinne – 8-14 GEL~13-24 zł
• ser roślinny – 13-16 GEL~22-27 zł (mały kawałek)
• hummus – 13 GEL~22 zł (małe opakowanie)
• proszek do prania – 9,5 GEL~16 zł (1,2 kg)
• szampon do włosów – 6,5-11 GEL~10-19 zł

Łącznie za chemię i zakupy spożywcze wydawaliśmy średnio 1152 zł miesięcznie.

Komunikacja publiczna

Miesięcznie: 84 zł

Z racji tego, że z góry wiedzieliśmy, że zostaniemy w Tbilisi przez 6 miesięcy, już na początku pobytu zakupiliśmy 6-miesięczne karty na komunikację miejską. Obejmują one nielimitowane przejazdy autobusami, metrem i miejskimi marszrutkami. Koszt takiej karty to 150 GEL za pół roku (+2 GEL karta), czyli 25 GEL~42 zł miesięcznie za osobę. Akurat podczas tego pobytu w Gruzji nie wynajmowaliśmy auta, ale jeśli Tobie będzie potrzebne, polecamy wyszukiwarkę LocalRent. Grupuje ona małe, lokalne wypożyczalnie, które oferują naprawdę świetne ceny! A więcej o rodzajach i cenach transportu w Gruzji przeczytasz w tym artykule (kliknij).

Rachunki

Miesięcznie: 34 zł

Jeśli planujesz koszty życia w Gruzji, nie zapomnij o rachunkach za telefon. W naszym przypadku były to opłaty za pakiety internetowe (karty SIM mieliśmy z poprzedniego wyjazdu, ale tak czy siak, to groszowy koszt). W Gruzji korzystaliśmy z sieci Magti (najpopularniejszy dostawca w Gruzji). Pakiet Internetu mobilnego na miesiąc (w większości miejsc 4G) to koszt 10 GEL~17 zł za 9GB lub opcja nielimitowana za 32 GEL~53 zł. Każdemu z nas w zupełności wystarczał ten pierwszy pakiet.

Wydatki nieregularne

Pamiętaj, że przedstawione powyżej miesięczne koszty życia w Gruzji uwzględniają nasze koszty regularne. Nie można jednak zapominać o wydatkach okazjonalnych (takich, które nie występują każdego miesiąca) oraz tych, które ciężko zaplanować. Poniżej przedstawiam przykładowe koszty nieregularne, które ponieśliśmy podczas pobytu w Gruzji.

Zdrowie i uroda: 242 zł

Do tej kategorii zaliczamy kosmetyki, leki, badania, manicure czy zabiegi u kosmetologa. Ceny kosmetyków w Gruzji są zdecydowanie wyższe niż w Polsce – średnio o 70-100%. Na szczęście często zdarzają się promki minus 30-50% Badania laboratoryjne również kosztują więcej – niektóre o 30-50%, inne nawet o 100% więcej. Zabiegi kosmetyczne czy manicure można znaleźć w Tbilisi zarówno w wersji budżetowej, jak i luksusowej. Dla przykładu – w jednym salonie za paznokcie hybrydowe zapłaciłam 35 GEL~58 zł, a w drugim 90 GEL~150 zł. Średnio na kategorię beauty wydawaliśmy 242 zł miesięcznie.

Wycieczki: 565 zł

Ta kategoria to nasze uśrednione koszty wycieczek poza Tbilisi. Podczas tych 6 miesięcy pobytu w Gruzji zdarzały się miesiące, w których nie wyjeżdżaliśmy poza stolicę. Były też takie, w których odwiedzaliśmy na kilka dni Batumi czy jechaliśmy w góry. Jednego miesiąca nie wydawaliśmy w tej kategorii nic, a w inny ponad 2500 zł. W powyższej kwocie mieszczą się przejazdy marszrutkami między miastami, noclegi poza Tbilisi, nasz urlop w górach, pobyt w Batumi itd. To baaardzo subiektywna kategoria, która w Twoim przypadku może być znacznie niższa lub znacznie wyższa. Wszystko zależy od tego, jak intensywnie będziesz zwiedzać Gruzję

Kilka przykładów:

• nocleg w Kutaisi – 60 GEL~100 zł
• noc w guesthouse’ie w górach (Omalo) – 190 GEL~320 zł (z wypasionym śniadaniem i kolacją)
• pociąg na trasie Tbilisi-Batumi – 35 GEL~ 58 zł (II klasa)
• marszrutka na trasie Tbilisi-Kutaisi – 20 GEL~33 zł

Podsumowanie

Jak widzisz, w naszym przypadku miesięczne koszty życia w Gruzji wyniosły 5041 zł. Nie oceniam czy to dużo, czy mało, bo to zbyt subiektywne Żyjemy na takim poziomie, na jaki po prostu nas stać. Stwierdzamy suche fakty – w opisanym przez nas stylu życia koszty są takie, a nie inne. To, czego możesz być pewien to absolutna szczerość i zero ściemy z naszej strony, jeśli chodzi o finanse

Pamiętaj, że każdy ma inne preferencje. Być może Ty chcesz mieszkać budżetowo wynajmując pokój, albo wręcz przeciwnie – w bardziej luksusowych warunkach niż my. Może wolisz gotować w domu, zamiast jeść na mieście. Twoje koszty życia mogą być zarówno sporo niższe, jak i znacznie wyższe od tych podanych przez nas Warto też dodać, że koszty życia w innych miejscach w Gruzji mogą znacząco się różnić – stolica jest zdecydowanie najdroższa, szczególnie pod kątem wynajmu mieszkania.

Jeśli masz jakiekolwiek pytania związane z finansami, kosztami lub innymi aspektami życia w Gruzji – jestem do dyspozycji w komentarzach!

Artykuł Koszty życia w Gruzji bez ściemy pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

Polacy, którzy odwiedzali Gruzję przed 2020 rokiem, wspominają ją jako tani kraj, w którym ceny towarów i usług są zdecydowanie niższe niż w Polsce. Sami mieszkając tu w 2019 r. uważaliśmy, że relacja kosztów, jakie tutaj ponosimy, do komfortu życia jest naprawdę dobra. Niestety wraz z pandemią, a przede wszystkim wojną na Ukrainie, czasy taniej Gruzji się skończyły. Masowy napływ Rosjan spowodował, że ceny w dużych miastach poszybowały drastycznie (!) w górę.

Jakie są ceny w Gruzji w 2023 roku? Ile kosztuje wynajem mieszkania w Tbilisi? Jakie są koszty transportu i paliwa? Za ile zjemy tu obiad/kolację? Na te i inne pytania odpowiadam bardzo konkretnie w poniższym poście. 

Wyraźnie podkreślę, że przedstawione tutaj dane dotyczą Tbilisi. Jest to ważne co najmniej z dwóch powodów:

• Tbilisi to stolica i jedyne tak “europejskie” miasto w Gruzji, więc naturalnie jest najdroższe,
• masowo napływający do Gruzji Rosjanie (w mniejszym stopniu też Ukraińcy i Białorusini) osiedlają się głównie w Tbilisi i Batumi. Pokłosiem tego są szalejące ceny na rynku najmu nieruchomości oraz rosnące ceny w restauracjach i kawiarniach.

Z naszego punktu widzenia (jako Polaków), nie pomaga też umacniająca się gruzińska waluta. Kurs gruzińskiego lari, który jeszcze w marcu 2022 r. wynosił 1 GEL~1,32 zł (1€~3,56 GEL), teraz przedstawia się tak – 1 GEL~1,67 zł (1€~2,73 GEL)

Wynajem mieszkania w Tbilisi

Zacznę od tej kategorii, w której ceny wzrosły najbardziej, czyli od wynajmu mieszkań. Osoby planujące zamieszkać w Tbilisi na kilka miesięcy (do pół roku) są tak naprawdę zdane na oferty portalu Airbnb, a tam ceny od miesięcy szybują bez zahamowań. Niemożliwe jest wynajęcie mieszkania do 500 $~2400 zł za miesiąc. Oferty w takich cenach to albo małe klitki, albo stare, obskurne mieszkania z radzieckimi wnętrzami. Ba! Te drugie potrafią kosztować i wiele, wiele więcej, co jest totalnym szaleństwem… Chcąc wynająć mieszkanie w dobrej lokalizacji, nowoczesne i dobrze wyposażone, na trasie metra (co w tak zakorkowanym mieście jest podstawą!) trzeba liczyć się aktualnie z minimalnymi kwotami rzędu 650-700 $~3260-3500 zł. W najbardziej “prestiżowej” dzielnicy Vake ceny będą znacznie wyższe.

Przy wynajmie długoterminowym (co najmniej 6 miesięcy) istnieje możliwość negocjacji cen. Wtedy można też poszerzyć poszukiwania mieszkania o gruzińskie portale z nieruchomościami, lokalne grupy na Facebooku czy skorzystać z pomocy agenta. Wymogiem jest zazwyczaj najem na co najmniej 6 lub 12 miesięcy.  

Noclegi

Jeśli planujesz przyjechać do Gruzji turystycznie, nie musisz obawiać się cen wynajmu dobowego. Nadal da się w Gruzji znaleźć nocleg w każdym budżecie. W Tbilisi pokój 2-osobowy z prywatną łazienką to koszt od 50-60 GEL~90-110 zł. Do 110 GEL~200 zł znajdziesz super wnętrze, w dobrej lokalizacji, czasem nawet ze śniadaniem w cenie.

Dla porównania – w Kutaisi ceny są niższe i jest większy wybór tanich ofert. W Batumi w tych cenach (120-200 zł) znajdziesz mały apartament z widokiem na morze w pierwszej linii brzegowej. W turystycznych miasteczkach typu Telawi czy Sighnaghi ceny prostych pokojów zaczynają się od 70-80 zł. Te fajniejsze to koszt ok. 150 zł. Górnej granicy oczywiście nie ma

Restauracje

Ceny w restauracjach w Gruzji w 2023 r. mogą okazać się dla przyjezdnych lekko szokujące. Tak jak kiedyś Gruzja kojarzyła się z niskimi cenami jedzenia, tak te aktualne w stolicy są po prostu europejskie. Dostępne tu knajpki podzielę na kilka kategorii, żeby móc przejrzyście podać kwoty, jakich możesz się spodziewać.

Kuchnia gruzińska w wersji tańszej

Coraz trudniej znaleźć w Tbilisi restauracje, które oferują i dobre jedzenie, i racjonalne ceny. Na szczęście są jeszcze takie miejsca, w których zjesz i napijesz się nawet do 30-35 zł za osobę. Do rachunku doliczane jest często (choć nie zawsze!) 10% podatku i/lub opłaty za obsługę. Przykładowe ceny z menu takich restauracji:

• pchali, czyli najlepsza gruzińska przystawka z siekanych warzyw i orzechów włoskich z dużą ilością czosnku – od 8 GEL~14 zł
• sałatka gruzińska – od 9 GEL~15 zł
• chinkali, czyli gruzińskie pierożki – 1-1,50 GEL~1,70-2,50 zł /sztuka
• zupy – 6-12 GEL~10-20 zł
• kebab, czyli szaszłyk z mięsa mielonego podany w lawaszu – 12-18 GEL~20-30 zł /sztuka
• wytrawne wypieki (chaczapuri, kubdari, lobiani) – 12-18 GEL~20-30 zł
• lemoniada – od 2,5 GEL~4 zł
• wino – 2-9 GEL~3,40-15 zł /lampka 

Kuchnia gruzińska w wersji droższej

Restauracje tej kategorii również serwują kuchnię gruzińską, ale podaną bardziej elegancko. Same lokale są klimatyczne, mają nowoczesne wnętrza, a z obsługą można porozumieć się w języku angielskim. Do rachunku doliczane jest 10-18% podatku i/lub opłaty za obsługę.

• przystawki – 11-25 GEL~18-42 zł
• sałatki – 12-21 GEL~20-35 zł
• zupy – 12-15 GEL~20-25 zł
• dania główne – 17-39 GEL~28-65 zł
• mięsa – 16-25 GEL~27-42 zł
• wytrawne wypieki – 11-23 GEL~18-39 zł
• chinkali – 1,2-1,8 GEL~2-3 zł /sztuka

Kuchnie europejskie i inne

Scena gastronomiczna w Tbilisi rozwija się bardzo prężnie, dlatego bez trudu znajdziesz tu dobrej jakości kuchnię włoską, amerykańską czy turecką. Są też lokale, w których menu mocno inspirowane jest Bali, a za sprawą Ukraińców powstają kolejne kuchnie serwujące ich narodowe dania. Poniżej podaję przykładowe ceny w restauracjach z kuchniami z różnych zakątków świata. Do rachunku doliczane jest 10-18% podatku i/lub opłaty za obsługę.

• restauracje inspirowane Bali – śniadania z jajkiem 16-24 GEL~27-40 zł, smoothie bowls 15-19 GEL~25-32 zł, zupy 14-19 GEL~23-32 zł, pankejki ok. 23 GEL~39 zł, tosty 18-25 GEL~30-42 zł
• kuchnia amerykańska i meksykańska – małe burgery 16-21 GEL~27-35 zł, duży burger 21-28 GEL~35-47 zł, burritos 21 GEL~35 zł,  tacos (3 szt.) 18-21 GEL~30-35 zł
• kuchnia włoska – pizze neapolitańskie 17-28 GEL~28-47 zł, makarony 22-28 GEL~37-47 zł, sałatki 15-22 GEL~25-37 zł, włoskie desery 11-18 GEL~18-30 zł
• kuchnia ukraińska – kotlet de volaille w zestawie 16-20 GEL~27-33 zł, barszcz ukraiński 10-14 GEL~17-23 zł, pielmieni 15 GEL~25 zł, wareniki 13-16 GEL~22-27 zł
• kuchnia turecka/bliskowschodnia – zupy 7-12 GEL~12-20 zł, śniadaniowe dania tureckie 14-20 GEL~23-33 zł, pide 20-30 GEL~33-50 zł, zestawy z mięsem 20-30 GEL~33-50 zł, wrap z falafelem 8-14 GEL~13-23 zł

Fast food i gruzińskie piekarnie

Fast foodów jest w Gruzji pod dostatkiem. McDonald’s, KFC, Burger King, Domino’s Pizza, Wendy’s czy Dunkin’ Donuts to tylko niektóre z nich. Przykładowe ceny:

• kubełki w KFC – 16-29 GEL~27-49 zł
• zestawy w Wendy’s – 15-19 GEL~25-32 zł
• zestawy w McDonald’s – 8-17 GEL~13-28 zł
• donuty w Dunkin’ Donuts – 3 GEL~5 zł

Najbardziej popularnym fast foodem na tbiliskich ulicach jest zdecydowanie szawarma. Nie pochodzi oryginalnie z Gruzji, ale można ją zjeść tutaj na każdym kroku. To wrap zawinięty w lawasz z mięsem/falafelem i warzywami – taki polski kebs w tortilli Cena szawarmy to 8-14 GEL~13-23 zł.

Nie mogę pominąć też pysznych, gruzińskich wypieków, które można nabyć w małych piekarniach. Za tradycyjny pszenny chleb zapłacisz 1,3 GEL~2,20 zł, a za słodkie i wytrawne wypieki 1,5-4 GEL~2,50-7 zł.

Kawiarnie

Jeśli lubisz klimatyczne kawiarnie i dobrą kawę, to Tbilisi Cię nie zawiedzie Jak grzyby po deszczu powstają tu kolejne miejscówki z kawą parzoną metodami alternatywnymi. Mleka roślinne też stają się standardem. Poniżej podaję przykładowe ceny w fajnych kawiarniach w stolicy:

• espresso – 5-7 GEL~8,50-12 zł
• cappucino – 7-9 GEL~12-15 zł
• latte – 8-10 GEL~13,50-17 zł
• latte na zimno – 8-10 GEL~13,50-17 zł
• V60 (drip) – 9-12 GEL~15-20 zł
• mleko roślinne – 2-4 GEL~3,50-7 zł

Kawałek ciasta do kawy w takim miejscu to koszt w przedziale 6-12 GEL~10-20 zł. Popularne tutaj syrniki, tosty francuskie czy jakieś inne desery zaczynają się od 12 GEL~20 zł.

Produkty spożywcze + chemia

Ważnym punktem odniesienia są też ceny produktów spożywczych w Gruzji. W Tbilisi zakupy można zrobić w wielu miejscach, co mocno będzie determinowało ich końcową sumę. Na lokalnych targach i ulicznych straganach możesz zaopatrzyć się głównie w świeże owoce, warzywa, jaja i sery. W dużych supermarketach typu Carrefour czy Fresco kupisz niemal wszystko. Jest jeszcze Goodwill, droższy od tych dwóch wcześniej wspomnianych, ale znajdziesz w nim duży wybór mięs, serów, ryb, gotowego jedzenia na wagę oraz europejskie produkty, o które ciężko w innych miejscach. Jest też masa sklepików, które są takimi większymi Żabkami – Spar, Nikora, Europroduct… Ich asortyment i ceny są zbliżone. Poniższe ceny pochodzą z Carrefoura i Fresco, czyli tych tańszych opcji

• pieczywo pszenne – 1-2,5 GEL~1,70-4,20 zł
• sery – sulguni 25 GEL~42 zł/kg, wędzony kilka zł droższy, imeretyński 19 GEL~32 zł/kg, twaróg 11 GEL~18 zł/kg
• surówki i sałatki na wagę – 1,2-3 GEL~2-5 zł/100g
• jajka (10 szt.) – od 4,50 GEL~7,50 zł
• dżemy – od 6 GEL~10 zł
• Cola – w puszce 1,5 GEL~2,50 zł, w butelce 1,5 -litrowa 3 GEL~5 zł, Pepsi ciut tańsza
• masło – od 6 GEL~10 zł, ale są też takie za 20-30 zł
• ciastka – pakowane po kilka zł, na wagę od 9 GEL~15 zł/kg
• suche produkty na wagę (ceny za kg) – makaron 2,5 GEL~4,20 zł, kasza gryczana 5 GEL~8,50 zł/kg, cukier 2,6 GEL~4,50 zł, mąka pszenna 1,8 GEL~3 zł
• owoce i warzywa – te najlepiej kupować na straganach i targach. Nie dość, że tam są najtańsze i najsmaczniejsze, to jeszcze bezpośrednio wspieramy lokalsów. Ceny owoców i warzyw mocno zależą od sezonu, ale ogólnie są one niższe niż w Polsce. W letnich miesiącach powiedziałabym nawet, że dużo niższe, np. pomidory, ogórki, cukinie, bakłażany czy papryki kosztują wtedy ok. 2-4 zł/kg. Podobnie jest z owocami – śliwkami, jabłkami, figami, brzoskwiniami, granatami, winogronem itd. Za 3,5-4 GEL~6 zł kupisz jedno awokado czy kilogram bananów.
• mięso – paczka parówek Nikora 500 g 10 GEL~17 zł (marna jakość), pierś z kurczaka 20 GEL~33 zł/kg, mięso mielone wołowe 24 GEL~40 zł/kg
• pasta do zębów – 2,5-5 GEL~4,50-8,50 zł
• szampony do włosów – 6,50-11 GEL~11-18,50 zł
• proszki do prania – 9,50 GEL~16 zł (Savex 1,2 kg), 33,50 GEL~56 zł (Ariel 5 kg)
• papier toaletowy (32 szt.) – 32,50 GEL~54 zł

Dla osób, które pozostają na dietach bezlaktozowych, bezglutenowych czy wegańskich dodam, że tutejszy rynek wygląda słabo. Po takie “specjalistyczne” produkty trzeba udać się do sklepów ze zdrową żywnością, a tam ceny bywają zaporowe Kilka przykładów:

• mleka roślinne – 8-14 GEL~13-23 zł
• hummus – 13 GEL~22 zł (mały pojemniczek)
• ser roślinny – 13-16 GEL~22-27 zł
• mleko bez laktozy – 9 GEL~15 zł
• jogurt bez laktozy – 6 GEL~10 zł
• mąka kokosowa – 10 GEL~17 zł (400 g)

Transport

Choć w ciągu ostatnich 2 lat ceny transportu w Gruzji konkretnie podrożały, to wg nas i tak pozostaje on jednym z największych plusów tego kraju. Bilet na komunikację w Tbilisi (autobusy i metro) to koszt 1 GEL~1,67 zł. Dla porównania, w Batumi (tylko autobusy) cena biletu wynosi 0,3 GEL~50 gr.

Przykładowe ceny marszrutek na popularnych trasach:

• Tbilisi – Kutaisi (230 km) – 20 GEL~34 zł
• Tbilisi – Kazbegi (160 km) – 15 GEL~25 zł
• Kutaisi – Batumi (160km) – 15 GEL~25 zł

Kilkukilometrowe przejazdy taksówkami w obrębie Tbilisi to zazwyczaj koszt kilkunastu zł.

Ceny wynajmu samochodu w Tbilisi są mocno zależne od sezonu, długości najmu i rodzaju auta. Minimalna cena to 26$~108 zł za dzień. Koszt paliwa, w zależności od rodzaju, waha się od 2,35 do 3,49 GEL, czyli 3,90-5,80 zł za litr. Do wypożyczenia samochodu w Gruzji polecamy wyszukiwarkę LocalRent, z której sami korzystamy. Grupuje ona małe, lokalne wypożyczalnie, które oferują naprawdę świetne ceny!

Więcej informacji o transporcie w Gruzji znajdziesz w poprzednim poście.

Internet

Ceny internetu w Gruzji mogą różnić się w zależności od operatora. Podam te, które oferuje nasz dostawca – Magti (najbardziej popularny w Gruzji). Pakiety internetu mobilnego zaczynają się od 5 GEL~8,50 zł za 1 GB (na 30 dni). Za 12 GEL~20 zł wykupisz paczkę 5 GB, a za 30 GEL~50 zł – 20 GB (również na 30 dni). Internet bez limitu to koszt 60 GEL~100 zł za miesiąc.

Przy okazji sprawdziłam, że opłata za internet stacjonarny na 30 dni wynosi 37 GEL~62 zł za 30 Mbps, 50 GEL~84 zł za 50 Mbps, a 100 GEL~167 zł za 100 Mbps.

Kosmetyki

Spacerując po Tbilisi nietrudno odnieść wrażenie, że to miasto aptek i drogerii. Dzięki nim jest tutaj dostęp do marek kosmetycznych, które kojarzymy z Polski – Uriage, LaRoche Posay, CeraVe, Ziaja, Avene itd. Jednak ceny kosmetyków w Gruzji są zdecydowanie wyższe niż polskie – myślę, że średnio o 70-100%. Na szczęście często zdarzają się zniżki 30-50%

Atrakcje

Cena biletu do kina waha się między 5 a 16 GEL~8,50-27 zł. Przykładowa wejściówka do teatru to koszt 25 GEL~42 zł, a do opery 15 GEL~25 zł. Bilet do Museum of Selfies czy Museum of Illusions dla osoby dorosłej to koszt 20-30 GEL~33-50 zł.

Badania laboratoryjne

Największa sieć laboratoriów medycznych działająca w Tbilisi to Synevo. Ceny badań w Gruzji są znacznie wyższe niż w Polsce – jedne o 30-50%, inne nawet o 100%. Podam kilka przykładów podstawowych badań z krwi:

• morfologia – 16 GEL~27 zł
• glukoza -11 GEL~18 zł
• insulina – 34 GEL~57 zł
• TSH – 27 GEL~45 zł
• wit. D – 69 GEL~116 zł
• wit. B12 – 37 GEL~62 zł

Jeśli przychodzą Ci na myśl jeszcze jakieś pytania o ceny w Gruzji w 2023 r., pozostaję do dyspozycji w komentarzach Zapraszam też do zapoznania się z innymi treściami związanymi z Gruzją

Artykuł Ceny w Gruzji 2023 pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

OSTATNIA AKTUALIZACJA POSTA – 08.2024

Wynajem auta w Gruzji

Absolutne ‘must do’! Auto w Gruzji po prostu trzeba wynająć, choćby na kilka dni. Ta wolność, swoboda, możliwość dojazdu do miejsc nieobleganych przez turystów, no i emocje podczas jazdy poza utartym szlakiem – to trzeba przeżyć!

Do rezerwacji auta w Gruzji polecamy LocalRent (kliknij). To działający od 2011 r. agregator lokalnych wypożyczalni. Strona LocalRent pozwoli Ci zarezerwować auto z mniejszych, gruzińskich wypożyczalni, które oferują naprawdę świetne ceny! Sprawdź poniżej, wpisując interesujące Cię daty i miasto wynajmu ↓

Ceny zależą oczywiście od modelu samochodu, długości najmu i sezonu. Przykładowe kwoty aktualne na 2024 rok:

• samochód osobowy w sierpniu na 7 dni, odbiór i zwrot w Tbilisi: od 25 USD/22 EUR/dzień
• SUV 4×4 w sierpniu na 7 dni, odbiór i zwrot w Kutaisi: od 33 USD/30 EUR/dzień

Przy okazji dokonywania rezerwacji zwróć uwagę na rodzaj ubezpieczenia. Większość ofert nie wymaga depozytu ani nie posiada limitu kilometrów. Zakazane trasy w Gruzji, którymi nie możesz pojechać wypożyczonym od nich autem, to te najbardziej hardkorowe typu Omalo czy Uszguli (więcej szczegółów znajdziesz w warunkach wynajmu). Fajną opcją jest również możliwość dostarczenia samochodu na lotnisko lub pod dowolny adres w mieście.

Wszystkie rezerwacje można bezpłatnie odwołać do 7 dni przed rozpoczęciem okresu wynajmu i otrzymać pełny zwrot. Wiele ofert ma również rozszerzoną opcję darmowego anulowania (do wybrania w filtrach podczas wyszukiwania), która pozwala bezpłatnie anulować rezerwację do 24 godzin przed rozpoczęciem wynajmu!

Przy okazji obalę też mit o niebezpiecznej jeździe Gruzinów i braku zasad na drodze. Zasady są, ale umowne – trzeba jeździć dynamicznie i intuicyjnie. Klakson czy długie światła nie oznaczają tutaj nic złego Więcej konkretnych porad o jeździe po gruzińskich drogach znajdziesz w tym artykule.

Rezerwacji samochodu przez LocalRent dokonasz tutaj (kliknij).

Marszrutki – popularny transport w Gruzji

Absolutna klasyka gruzińskich szos. Jeśli nie wiesz, jak dojechać w wybrane miejsce w Gruzji, to dobrą odpowiedzią zawsze będzie marszrutka Z tym środkiem transportu jest trochę tak, że albo się go kocha, albo nienawidzi. Albo poczujesz ten klimat wyprzedzania na trzeciego (koniecznie z telefonem przy uchu!) i toboły pasażerów poupychane pod każdym siedzeniem, albo nie. My z marszrutek korzystaliśmy wielokrotnie i jesteśmy ich fanami Przysparzają trochę adrenaliny, nie ma dla nich tras niemożliwych, a ich kierowcy karmią pasażerów głośną, gruzińską muzyką. Marszrutki nie mają ścisłych rozkładów jazdy – ruszają w trasę wtedy, kiedy się zapełnią. Poniżej podaję kilka przykładowych, popularnych tras wraz z cenami:

• Tbilisi – Stepancminda (dawne Kazbegi) – 15 GEL~22 zł
• Tbilisi – Zugdidi – 25 GEL~36 zł
• Tbilisi – Kutaisi – 20 GEL~29 zł
• Tbilisi – Mccheta – 2 GEL~2,90 zł
• Batumi – Kutaisi – 15 GEL~22 zł 

Największym zbiorowiskiem marszrutek w Tbilisi jest dworzec Didube, na który łatwo dostać się metrem, wysiadając na stacji o tej samej nazwie.

Mini vany

Mini vany są zazwyczaj wszędzie tam, gdzie zlokalizowane są marszrutki. Ich kierowcy wypatrzą Cię, kiedy tylko pojawisz się na horyzoncie. Ceny za przejazd są zazwyczaj kilka lari wyższe niż te oferowane przez marszrutki, co jest uzasadnione lepszym komfortem jazdy. My z opcji mini vana korzystaliśmy tylko raz na trasie Batumi – Kutaisi. Taki przejazd był zaledwie 2 GEL droższy od marszrutki na tej samej trasie (rok 2019). 

Autobusy

Autobusy to prężnie działający środek transportu w Gruzji. W ostatnich latach stare egzemplarze w stolicy zostały zastąpione nowymi, klimatyzowanymi. W obrębie większych miast, takich jak Tbilisi czy Batumi, dojedziesz nimi niemal wszędzie. Połączenia najlepiej sprawdzać na elektronicznych rozkłady jazdy zlokalizowanych na przystankach lub w Google Maps. Do poruszania się komunikacją miejską przyda Ci się wielorazowa, plastikowa karta, choć nie jest ona niezbędna.

W Tbilisi

Kartę możesz zakupić w okienku na każdej stacji metra. Kosztuje ona 2 GEL~3,40 zł. Przy okazji możesz ją od razu doładować za dowolnie wybraną kwotę. W tym celu możesz tez użyć pomarańczowych automatów, których nie brakuje w całym mieście. Należy jedynie pamiętać, że nie wydają one reszty! Żeby “skasować” bilet wystarczy przy każdym przejeździe przyłożyć doładowaną kartę do czytnika w autobusie. Automatycznie pobierze on z niej równowartość jednego biletu i wyświetli pozostałą na karcie kwotę. Cena pojedynczego przejazdu to 1 GEL~1,70 zł.

Karta nie jest jednak niezbędna. Bilet można kupić też bezpośrednio w autobusie, przykładając kartę płatniczą Visa lub MasterCard do wcześniej wspomnianego czytnika. W takim przypadku opłata za przejazd wynosi 1,5 GEL~2,20 zł.

W Batumi

Kartę na komunikację miejską można zakupić i doładować w nowszych, pomarańczowych automatach stojących na chodnikach. Koszt to 2 GEL~2,90 zł. W internecie znaleźliśmy też informację, że można ją kupić w punkcie ‘Metro Service +’ zlokalizowanym na ul. Gorgasali 55. Bilet ‘kasujemy’ w autobusach analogicznie do podpunktu powyżej. Pojedynczy przejazd kosztuje 0,3 GEL~40 gr. Autobusy w Batumi również zostały wymienione na nowsze egzemplarze i można na nich polegać

Metro w Tbilisi

Transport w Gruzji to też metro – co prawda tylko w stolicy, ale dobre i to Dostępne są dwie linie, po których metro kursuje codziennie w godzinach 6:00 – 24:00. To stary i bardzo głośny środek komunikacji, ale działa naprawdę sprawnie! Dodatkowo w sezonie letnim zapewnia przyjemny chłód W metrze obowiązuje ta sama karta, o której wspominałam w podpunkcie o autobusach w Tbilisi. Należy ją odbić w bramkach po wejściu do stacji metra. Koszt przejazdu wynosi 1 GEL~1,45 zł. 

Taksówki

Wiesz już, że transport publiczny w Gruzji jest naprawdę tani. A jak wygląda sytuacja z taksówkami? Na nich również nie zbankrutujemy. Kilkukilometrowe przejazdy w obrębie miasta to koszt kilku/kilkunastu zł. W poprzednim poście polecałam już aplikację Bolt, z której korzystamy w Gruzji regularnie

Pociągi – transport w Gruzji, który pozytywnie nas zaskoczył

To nasze największe zaskoczenie wśród wszystkich środków transportu w Gruzji! Pociąg na trasie Tbilisi-Batumi okazał się bardzo nowoczesnym, punktualnym i wypasionym egzemplarzem. Korzystaliśmy z niego dwukrotnie i za każdym razem pojawiał się na stacji w Tbilisi na długo przed planowanym odjazdem. Pan z obsługi miał wydrukowaną listę pasażerów i przed wejściem odhaczał po kolei każdego obecnego. Miejsce w II klasie kosztowało nas 35 GEL~50 zł (w I klasie to koszt 75 GEL~108 zł). Pociąg był dwupiętrowy, miał WiFi (to akurat słabo działało ), klimatyzację, gniazdka elektryczne i dużo miejsca na nogi. 370 km trasy pokonuje w ok. 5 godzin. Bilety można nabyć przez Internet.

Kolejną styczność z pociągiem mieliśmy jadąc z Gruzji do Azerbejdżanu i z powrotem (w 2019 roku). Tutaj już nie mieliśmy tyle szczęścia i dwa razy trafiliśmy na starszy model pociągu, ale i tak było naprawdę przyzwoicie. Ceny biletów różnią się oczywiście w zależności od klasy:

• I klasa – przedział dwuosobowy, czyli dwa pojedyncze łóżka – 79 GEL/osoba
• II klasa – przedział czteroosobowy, czyli dwa łóżka piętrowe – 57 GEL/osoba
• III klasa – wszyscy razem, łóżka dwupoziomowe – 38 GEL/osoba

Bilet można kupić w kasie na dworcu kolejowym Station Square w Tbilisi.

Jadąc do Baku korzystaliśmy z opcji luksusowej, czyli I klasy. Z powrotem chcieliśmy spróbować tańszego wariantu, żeby mieć porównanie i kupiliśmy bilety III klasy. Nie jesteśmy szczególnie wygodniccy i przyznajemy, że obie opcje były naprawdę ok. Łóżka, stoliki i pościel są podobne lub wręcz takie same niezależnie od rodzaju biletu. Różnica jest tylko w liczbie osób dookoła

Autostop

Od znajomych wiem, że autostop w Gruzji działa naprawdę prężnie. My mieliśmy okazję go przetestować na trasie Gruzińskiej Drogi Wojennej, a dokładnie Gudauri-Stepancminda (dawne Kazbegi). Był to nasz pierwszy raz autostopowy i poszło naprawdę gładko! Świetna opcja dla budżetowców, którzy chcą zjechać Gruzję wzdłuż i wszerz. Jeśli planujesz korzystać z autostopu, polecam zabrać jakieś drobne polskie upominki dla kierowców, którzy okażą Ci pomocną dłoń. Taki mały gest na pewno pozostawi dobre wrażenie i wywoła uśmiech na twarzach Gruzinów, którzy z reguły bardzo lubią Polaków

Jeśli masz jakieś pytania odnośnie transportu lub ogólnie urlopu w Gruzji, pisz śmiało. Jestem dostępna w komentarzach

Artykuł Transport w Gruzji – ceny i rodzaje pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

Gomis Mta

Kolejność nie jest tu przypadkowa. Gomis Mta to nasz gruziński numer 1! To górska miejscowość położona na 2100 m n.p.m. w rejonie Guria, niedaleko lepiej znanej Adżarii. Znana jako kraina wiecznej mgły, gdzie chmury w połączeniu ze wschodzącym lub zachodzącym słońcem potrafią dokonać niezwykłego spektaklu! Choć wioska jest dostępna dla turystów, sporo elementów cywilizacji (jeszcze?) do niej nie dotarło. Wciąż nie ma tam prądu, bieżącej wody, internetu, a zasięg sieci komórkowej jest ograniczony. Wśród mocno komercyjnej Gruzji to prawdziwa perełka! Miejsce sprawdzi się nie tylko dla fanów pięknych widoków, ale też zaawansowanych trekkingowców. Okolica pełna jest szlaków na 4-6-dniowe wędrówki.

O tym, w jakim miesiącu najlepiej odwiedzić Gomis Mta, jak tam dojechać i czy istnieje możliwość noclegu, dowiesz się z osobnego wpisu, który poświęciłam temu miejscu jakiś czas temu

Dolina Juta

Trekking w dolinie Juta to świetny pomysł na aktywne spędzenie czasu w okolicach Stepancmindy (Kazbegi). Trasa nie jest bardzo wymagająca, a widoki zapierają dech w piersiach! Miejscowość zlokalizowana jest na ponad 2000 m n.p.m., a początek trasy trekkingowej znajduje się przy hotelu Juta House.

Dojazd do doliny Juta

Do doliny Juta nie dojedziesz marszrutką ani żadnym innym transportem publicznym. Istnieją jednak co najmniej 3 sposoby, żeby tam dotrzeć.

Najwygodniejszą opcją będzie samodzielne wynajęcie samochodu i dojazd we własnym zakresie, o dowolnych porach i z nielimitowanym czasem na trekking. Do wynajęcia auta w Gruzji niezmiennie polecamy porównywarkę LocalRent (kliknij). Znajdziesz tam oferty małych, lokalnych wypożyczalni z naprawdę świetnymi cenami!

Druga możliwość to wynajęcie auta z kierowcą, który zapewni Ci transport w obie strony. Na ryneczku w Stepancmindzie stoi masa kierowców taksówek, którzy chętnie zorganizują Ci taki dojazd. Wcześniejsza rezerwacja nie jest konieczna.

Możesz też skorzystać z usług Mountain Freaks. Codziennie od połowy kwietnia do końca października oferują oni dojazd do Juty busem z Kazbegi. Cena to 30 GEL~35 zł za osobę w dwie strony. Kursy odbywają się dwa razy dziennie – o 9:00 i 11:00 rano, powrót do Kazbegi po 7 godzinach.

Trekking w dolinie Juta

W zależności od stopnia Twojego zaawansowania i dostępnego czasu, możesz wybrać krótką, średnią lub długą wersję trekkingu:

• krótka (<30 min w jedną stronę) – dotrzesz do pięknie położonego hotelu Fifth Season. Wstępne podejście jest krótkie, ale dość strome. Na szczęście na zmęczonych turystów czeka hotelowa restauracja, oferująca dobre jedzenie oraz ustawione na zewnątrz hamaki i leżaki. Jeśli tego dnia trafi się dobra widoczność, w tle będzie towarzyszyć Ci gruziński masyw Chaukhi. Widoki są absolutnie g e n i a l n e ! Jeśli chcesz dłużej się nimi nacieszyć, rekomenduję zatrzymanie się na noc w jednym z pokoi w Fifth Season (obiekt ma świetne opinie w sieci!). My następnym razem na pewno to zrobimy, bo poranek i śniadanie w takich okolicznościach przyrody musi być niesamowitym przeżyciem Po drodze miniesz też Zeta Camping – miejsce, w którym również możesz coś zjeść lub spędzić noc. To bardziej budżetowa opcja niż wcześniej wspomniany Fifth Season.
• średnia – wąską ścieżką pośród zielonych polan i gór, idąc wzdłuż potoku, dotrzesz na 2500 m n.p.m. do stóp Gruzińskich Dolomitów. To masyw Chaukhi – trzytysięczniki, które wyglądają jakby zostały doklejone w Photoshopie do tego zielonego krajobrazu. Siedem strzelistych, ostrych wierzchołków nieziemsko kontrastuje z otaczającymi je widokami. Po drodze miniesz jeszcze piękne, kolorowe jeziorko. Trasa pnie się delikatnie ku górze i nie jest już tak męcząca jak początkowy fragment spod parkingu. Jeśli masz więcej czasu i dobrą kondycję, możesz pokusić się o dodatkowe kilometry, o których poniżej.
• długa – dalej niebieska trasa prowadzi do Przełęczy Chaukhi znajdującej się na ponad 3400 m n.p.m. Stamtąd można podziwiać Chewsuretię – wysokogórską krainę, która ma najmniejszą populację wśród wszystkich rejonów Gruzji. Schodząc z przełęczy w drugą stronę, dotrzesz do kolorowych, polodowcowych jeziorek Abudelauri. Krystalicznie czyste mienią się zielonymi, niebieskimi i białymi barwami Możesz rozbić tam namiot i spędzić noc w pięknych okolicznościach przyrody, albo przejść do wioski Roshka ulokowanej na 2000 m n.p.m.

Tbilisi

Krótko o Tbilisi

Tbilisi to miasto z duszą i klimatem. Spędziliśmy w nim 1,5 miesiąca i jednogłośnie stwierdzamy, że jeszcze nam mało! Uwielbiamy Tbilisi za jego nieoczywistość, różnorodność i masę kontrastów. Z jednej strony o stolicy Gruzji można myśleć w kategoriach europejskiego miasta. Nowoczesne, turystyczne, gdzie w świetnych restauracjach zjemy kuchnie z całego świata, nie brakuje tu także markowych sklepów, galerii czy wypasionych samochodów. Z drugiej strony Tbilisi to obraz prawdziwej biedy. Czy to w centrum, czy na stacjach metra spotkać można żebrzące staruszki lub matki z małymi dziećmi. Czasem wystarczy odbić kilka kroków od głównych ulic, żeby zobaczyć przygnębiające warunki, w jakich żyją lokalsi. Rozsypujące się budynki, zdezelowane auta, bieda,… To właśnie te dwie twarze powodują, że Tbilisi jest miastem niezwykle ciekawym, gdzie mimo elementów nowoczesności, wciąż można poczuć autentyczną gruzińskość.

Co zobaczyć w Tbilisi?

Polecam spędzić w Tbilisi choć 2-3 pełne dni i… wrzucić na luz! To jest miasto, które po prostu warto poczuć. Przespaceruj się wzdłuż głównej ulicy w mieście – Rustaveli Avenue. To trasa pełna teatrów, muzeów i innych zabytkowych budynków. Możesz nią dojść aż do Vake – najbardziej nowoczesnej, prestiżowej dzielnicy miasta. Charakteryzuje się pięknymi alejami platanów, ekskluzywnymi sklepami oraz dobrymi restauracjami i kawiarniami. Wstąp po kawę na wynos, złap chaczapuri z piekarni i dojdź aż do zielonego Vake Parku, gdzie odpoczniesz po dłuuugim spacerze.

Najbardziej turystyczną dzielnicą Tbilisi jest Stare Miasto. Znajdziesz tam wąskie uliczki pełne budynków porośniętych winoroślą, małe studia lokalnych artystów i niezliczone miejsca gastro. Odwiedź malowniczo położoną cerkiew Metechi i Most Pokoju, poszukaj unikalnych pamiątek z Gruzji na targu staroci Suchy Most i zajrzyj na pełną obrazów klimatyczną uliczkę Ioane Shavteli. Przy okazji podejdź pod Krzywą Wieżę Zegarową i najstarszą cerkiew w mieście – Anczischati.

Czymś zupełnie różnym od spaceru po centrum miasta będzie przechadzka po dzielnicy Avlabari. Przez lata była ona znana jako centrum ormiańskiego życia w Tbilisi. Dziś liczba Ormian znacznie zmalała, a sama dzielnica popada w ruinę. Tzn. jak to w Gruzji – stare, nieremontowane budynki sypią się, ale tuż obok nich stawiane są nowoczesne hotele i restauracje. Surrealistyczne kadry, naprawdę. Będąc w pobliżu możesz podejść też pod Sobór Św. Trójcy, czyli największą budowlę sakralną w całej Gruzji. Robi wrażenie!

Wieczorem koniecznie skorzystaj z kolejki linowej do Twierdzy Narikala, skąd rozpościera się przepiękny widok na panoramę miasta, podświetloną setkami świateł Stoi tam również górujący nad miastem pomnik Matki Gruzji – symbol Tbilisi.

Jeśli chcesz poczuć prawdziwie lokalny klimat, udaj się na jeden z tutejszych targów z prawdziwego zdarzenia, np. ten na Station Square (Dezerter Bazaar) czy przy Dworcu Didube. Jeśli z Tbilisi będziesz jechać do Stepancmindy lub innej turystycznej miejscówki marszrutką, możliwe, że i tak odwiedzisz Didube, bo większość mini busów startuje właśnie stamtąd.

Ostatnim miejscem, a właściwie atrakcją, którą chcę polecić w Tbilisi jest kąpiel w łaźniach siarkowych w dzielnicy Abanotubani. Do wyboru są zarówno łaźnie publiczne, jak i sale prywatne. Wstęp do tych pierwszych kosztuje kilka złotych, a wynajęcie prywatnego pokoju – 50 GEL~58 zł za godzinę. My wybraliśmy tę drugą opcję, w najładniej wyglądającej z zewnątrz łaźni Chreli Abano. Wizyta nie będzie jednak zaliczona, jeśli nie skorzystasz z… hardkorowego peelingu ciała! Łaziebny lub łaziebna szorstką rękawicą doprowadzą Twoją skórę do stanu z czasów niemowlęcych Świetne doświadczenie! Cena masażu to 20 GEL~23 zł za osobę i trwa on niecałe 10 min.

Oczywiście nie zapomnij o tym, że Tbilisi to genialne miasto pod kątem gastro! Znajdziesz tu masę restauracji z wyższej półki, ale też proste knajpki z gruzińską kuchnią i kawiarnie z kawą specialty. Nie brakuje również piekarni z klasycznymi wypiekami tj. gorący puri, chaczapuri, lobiani,… Jeśli lubisz wino, koniecznie wybierz się tutaj do jednej z winiarni na degustację gruzińskich win.

Cminda Sameba

Chociaż Cminda Sameba może wydawać się oklepanym klasykiem, nie wyobrażam sobie jej nie odwiedzić będąc w Gruzji! To cerkiew z przełomu XIV/XV wieku, której położenie czyni ją jedną z najpiękniej zlokalizownych budowli sakralnych na świecie. Mieści się na wysokości 2170 m n.p.m. i majestatycznie góruje nad nią jeden z najwyższych szczytów Kaukazu – Kazbek (pięciotysięcznik).

Żeby dostać się pod Cmindę Sameba musisz dojechać do miejscowości Stepancminda (Kazbegi). Najwygodniej oczywiście wypożyczonym autem, ale można też skorzystać z marszrutki.

Pod samą cerkiew prowadzi asfaltowa droga, która powstała pod koniec 2018 r. W centrum Stepancmindy znajdziesz wielu chętnych kierowców, którzy zawiozą Cię na górę i poczekają tyle, ile potrzebujesz. Możesz oczywiście podjechać też swoim samochodem.

Sama Cminda Sameba jako budowla może nie robi spektakularnego wrażenia, ale widoki dookoła to prawdziwy sztos! Kazbek w połączeniu z pasącymi się w pobliżu krowami to 100% gruzińskości. Pozostaje Ci tylko wybłagać dobrą pogodę i widoczność, bo te w górach potrafią płatać figle

Żeby nie było tak cukierkowo… Przykro patrzy się jak masowa turystyka w Gruzji coraz bardziej ingeruje w naturę. Początkowo pod Cmindę Sameba prowadziła nieutwardzona droga, którą pokonać mogły tylko jeepy z napędem 4×4. Niespełna 3 lata temu poprowadzono tam asfalt i nieopodal klasztoru wybudowano parking. Niestety, jakby tego było mało, drogę pociągnięto pod samą Cmindę Sameba, co skutkuje tym, że wszystkie auta i busiki parkują już tak blisko klasztoru, że bliżej się nie da. Baaardzo psuje to ogólny klimat miejsca i wydaje mi się już przesadnym udogodnieniem dla turystów :/ Za to duży minus. Tamtejsze obrazki sprzed 2018 roku były zdecydowanie bardziej naturalne i klimatyczne…

Uszguli

A jeśli zastanawiasz się, co zobaczyć w Gruzji, żeby poczuć trochę adrenaliny i gruziński klimat, odwiedź Uszguli! Miejscowość znajduje się na ok. 2100 m n.p.m., a jej populacja wynosi nieco ponad 200 osób. Jeśli uznać, że Gruzja leży w Europie, to Uszguli jest najwyżej położoną, stale zamieszkaną osadą na naszym kontynencie! Od ponad 20 lat wpisana jest na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Uszguli nazywana jest miejscowością na końcu świata i coś w tym jest, bo droga dojazdowa nie jest najlepsza (choć nie taka straszna jak opisują w internetach!), a zimą pozostaje całkowicie nieprzejezdna. Dodatkowo wydaje się, że czas zatrzymał się tam lata temu. Mimo masowej turystyki, Uszguli zdaje się być wciąż autentyczne. Oczywiście lokalsi prowadzą biznesy skierowane typowo do turystów – sprzedają napoje, jedzenie, mają guesthouse’y. Mimo wszystko nadal we wsi rządzą krowy i świnie puszczone samopas, panie doją krowy na środku drogi, panowie koszą łąki ręcznymi kosami, a ziemię uprawia się tradycyjnymi metodami. Aha, no i w całej wsi śmierdzi zwierzęcymi odchodami Jest klimat!

Z Uszguli można też podziwiać szczyt Szchara – pięciotysięcznik, najwyższy szczyt Gruzji i trzeci co do wysokości szczyt Kaukazu. Kiedy odwiedzaliśmy ten rejon w sierpniu, przepięknie prezentował się na tle zielonych wzgórz i polan otaczających wieś. Popularny jest też 6-godzinny (już w dwie strony), niewymagający trekking pod lodowiec Shkhara.

Droga dojazdowa do Uszguli owiana jest złą sławą. Z Mestii jest to 45 km odległości, z czego ostatnie 15 km pozbawione jest asfaltu. Żeby dostać się tam na własną rękę, potrzebujesz auta 4×4! Choć trasa prowadzi czasem nad przepaścią, są w niej dziury czy wystające kamienie, to naprawdę nie jest taka zła. Pewnie gorzej jest po obfitych deszczach czy wiosennych roztopach, ale podczas słonecznych dni nie mieliśmy z dojazdem żadnych problemów

Dolina Truso

Dolina Truso to świetne miejsce na trekking w okolicy Stepancmindy (Kazbegi). Trasa rozpoczyna się w opuszczonej wiosce Okrokana, którą dzieli 10,5 km drogi od docelowego punktu, czyli twierdzy Zakagori. Droga zajmie Ci ok. 3 h, jeśli zdecydujesz się pokonać ją pieszo lub ok. 1,5 h, jeśli wybierzesz wyprawę rowerową. Może przerażać Cię wizja 21 km trekkingu, jeśli na co dzień nie uprawiasz żadnego sportu, ale pocieszę Cię – trasa jest bardzo przyjemna! To w zasadzie długi spacer po niewymagającym, prawie całkowicie płaskim terenie.

Najciekawszym punktem doliny Truso są opuszczone wioski – Ketrisi i Abano. Porzucone budynki, a w zasadzie ich zarośnięte ruiny, przypominają o wydarzeniach, które miały tam miejsce nie tak dawno temu.

O jakich wydarzeniach mowa? W jaki sposób dotrzeć do doliny Truso i czy istnieje tam możliwość noclegu? Odpowiedzi na te i inne pytania zawarłam w osobnym wpisie (kliknij), do którego Cię zapraszam

Jeśli masz jakieś pytania związane z Gruzją, pozostaję do dyspozycji w komentarzach.

Artykuł Co zobaczyć w Gruzji? Nasze TOP 6 pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

Kraina magicznych chmur i mgły

Gomis Mta (czasem zapisywana jako Gomismta lub Gomis Mta Resort) to górska miejscowość w rejonie Guria, nieopodal granicy z bardziej znaną Adżarią. Wioska leży na 2100 m n.p.m. Oddalona jest o 60 km od nadmorskiego kurortu Kobuleti i 115 km od Kutaisi.

Już w ubiegłym stuleciu Gomis Mta znana była przede wszystkim ze swojego prozdrowotnego klimatu, sprzyjającemu walce z chorobami układu oddechowego. W latach 50′ powstała droga łącząca wioskę z miastem Ozurgeti. Trzydzieści lat później postawiono tam półtora tysiąca małych, prostych domków. 

Dwa słowa – chmury i mgła. To, co wyprawia tam natura, nie mieści się w głowie! Warunek jest jeden – musisz trafić na ładną pogodę, lepszą niż mieliśmy my. Wtedy istnieje duże prawdopodobieństwo, że zobaczysz najpiękniejszy wschód/zachód słońca w swoim życiu Gęsta warstwa chmur schodząca poniżej poziomu budynków, tworzy taflę przypominającą miękki puch, zza której wyłania się lub za którą chowa się słońce. Absolutnie n i e s a m o w i t a chwila! To właśnie dla niej warto się tam wybrać. Może też zdarzyć się tak, że cała okolica spowita będzie mgłą, co mimo że zdecydowanie zmniejsza widoczność, wprowadza klimatyczną, tajemniczą atmosferę.

O wiosce i mieszkańcach

Choć wioska jest dostępna dla turystów, sporo elementów cywilizacji (jeszcze?) do niej nie dotarło. Wciąż nie ma tam prądu, bieżącej wody, internetu, a zasięg sieci komórkowej jest ograniczony. Ludzie żyją w prymitywnych domkach zrobionych głównie z drewna i blachy, podpieranych balami. Życie toczy się powoli, w zgodzie z naturą, a mieszkańcy wydają się być jedną, wielką rodziną. Dzieci, których jest tam naprawdę dużo, spędzają czas siedząc na ławce przed chatką i grając w karty. Chłopcy, jak ich rówieśnicy na całym świecie, grają też w piłkę nożną. Sporo radochy sprawiały im też zawody w zjeździe ze wzgórza na skleconych, drewnianych wózkach. Dzień starszych mieszkańców Gomis Mta zaczyna się już o świcie. Jedni zajmują się zwierzętami (widzieliśmy trochę krów), uzupełniają zapasy wody czy sprzątają wokół swoich domów. Kobiety wytwarzają mleczne produkty takie jak ser chechili czy śmietanka kaimaghi powstała przy produkcji sera. 

Niemałą niespodzianką była dla nas znajdująca się przy wjeździe do wioski… piekarnia! Gorący chlebek puri, świeżo wypiekany przez tamtejsze małżeństwo w piecu tone, cieszył się dużym powodzeniem zarówno u lokalsów, jak i turystów. Jak wszędzie w Gruzji kosztował 1 GEL~1,30 zł. Piekarnia pełni jednak jeszcze jedną ważną funkcję w lokalnej społeczności. Ludzie przynoszą tam swoje telefony i latarki, żeby za drobną opłatą je podładować! To jedyny punkt w wiosce, gdzie jest elektryczność. W sieci znalazłam też informację o małym sklepiku/warzywniaku – być może przeoczyliśmy go przez wszechobecną mgłę Nie ma apteki, punktu medycznego czy jakichkolwiek innych zakładów usługowych. Mieszkańcy mają samochody, więc podejrzewam, że w razie potrzeby, zjeżdżają nimi do cywilizacji  

Najlepsza pora na odwiedzenie Gomis Mta

Nasza wizyta w Gomis Mta przypadła na 17 sierpnia 2019 r., podczas długiego weekendu, kiedy mieliśmy wynajęte auto i przez kilka dni robiliśmy objazdówkę. Nie wiem czy ze względu na porę roku, czy może po prostu chwilowe załamanie pogody, nie był to najlepszy wybór. Trzeba pamiętać, że pogoda w górach rządzi się swoimi prawami i będąc tam raptem pół dnia, występuje duże prawdopodobieństwo, że warunki nie będą jak z obrazka w Google grafice

W zależności od pory roku, krajobraz Gomis Mta zmienia się diametralnie. Kwiecień i maj to czas, kiedy domki pokryte są jeszcze śniegiem i całość wygląda baśniowo! Jednak mimo pięknej scenerii droga dojazdowa może nie być wtedy najłatwiejsza, więc bez dobrego auta 4×4 nawet tam nie startuj. Czerwiec to miesiąc rozkwitu żółtej azalii, która razem z innymi roślinami porasta resort, zamieniając go w wielobarwne polany – coś pięknego! Jest to zdecydowanie najlepszy czas, żeby odwiedzić to piękne miejsce w Gruzji!

Lipiec i sierpień to czas, kiedy w Gomis Mta jest najwięcej turystów. Nie wiem czy są to tłumy, ale podczas naszej wizyty były to jedynie pojedyncze osoby i pary – łącznie może 15 osób. Sierpień to także ważny miesiąc dla mieszkańców wioski, gdyż celebrują oni wtedy zmiany zachodzące w naturze. Święto Gomismtoba jednoczy lokalsów wokół organizacji wyścigów konnych, meczów piłki nożnej czy konkurencji siłowania na rękę. We wrześniu roślinność przybiera czerwone barwy, co daje początek nowej porze roku. Kiedy temperatury spadają i pojawiają się duże opady śniegu (październik, listopad), mieszkańcy opuszczają swoje proste domy i schodzą niżej, żeby przezimować w mniej ekstremalnych warunkach. Wracają ponownie dopiero na wiosnę.

Dojazd do Gomis Mta

Trasa naszego wspomnianego wcześniej road tripa ułożyła się tak, że do Gomis Mta dojeżdżaliśmy z Ureki. Mieliśmy do pokonania trochę ponad 60 km, ale nie ma to w sumie większego znaczenia. Najważniejsze, żeby z dowolnego miejsca, w którym akurat będziesz, dostać się w okolice Ozurgeti, czyli stolicy regionu Guria. Stamtąd pozostanie Ci do przejechania 35-kilometrowa droga. Offroad zaczyna się na ok. 20 km przed punktem docelowym. Kończy się asfalt, a zaczyna zwykła, utwardzona droga, momentami w złym stanie. Mnóstwo w niej wystających skał, kamieni, dziur, bywa wąsko, czasem nad przepaścią. Całą trasę towarzyszył nam deszcz, który spowodował dużo błota i gęstą mgłę, co niestety nie ułatwiło jazdy. Droga do Uszguli to przy tym pikuś! Ale nie zniechęcaj się! Jeśli trafisz na lepsze warunki pogodowe i nie będziesz zmuszona(y) ślizgać się po błocie, to na pewno trasa będzie ok.

Dopisałabym, że konieczne jest auto 4×4, ale byłoby to kłamstwo, bo po drodze mijaliśmy też zwykłe, stare osobówki, a nawet rozklekotanego busa… Niemniej jednak bałam się o tych ludzi bardziej niż o siebie Kierowca busa nawet machnął nam ręką, żeby go wyprzedzić, bo potrzebował sporo cofnąć, żeby rozpędzić się pod górkę, z której kilkukrotnie się staczał… Niskopodłogowe auta jechały chyba 5 km/h, żeby żadna z części nie odpadła im przez wystające w drodze skały. Także jako turysta zdecydowanie postaw na porządne auto – u nas była to Toyota RAV4 i dobrze się spisała. 

Jak dojechać bez własnego auta?

Do Gomis Mta nie dojeżdża żaden transport publiczny, dlatego jeśli nie zdecydujesz się na wynajęcie auta, pozostają Ci jeszcze trzy opcje. Pierwsza z nich to autostop. Nie jest to miejscówka, do której co chwilę ktoś jedzie, ale jeśli będziesz łapał w sezonie, może się to udać Sami widzieliśmy parę, która łapała stopa w Gomis Mta, chcąc zjechać z powrotem do cywilizacji. Pamiętaj tylko, żeby z okolic Ozurgeti wyruszyć jak najwcześniej rano – to zwiększy Twoje szanse. 

Jeśli planujesz pojechać do Gomis Mta na jeden dzień, bez noclegu, to kolejną opcją może być wynajęcie auta z kierowcą. Jeśli podróżujesz z dwiema czy trzema osobami ta alternatywa może się opłacać! 

Ostatnia opcja, która przychodzi mi do głowy, to zorganizowana wycieczka. Można poszukać takiej w lokalnych biurach podróży albo na anglo-/gruzińskojęzycznych stronach w internecie. Udało mi się namierzyć trzy opcje, które mają Gomis Mta w swojej ofercie:

• https://www.facebook.com/smtoursgeorgia
• http://guriatourism.ge/
• https://georgiantour.com/

Nocleg w Gomis Mta

Do tej pory nie mogę sobie wybaczyć, że zostawiliśmy Gomis Mta na przedostatni dzień naszej objazdówki i nie mogliśmy zostać tam na noc.  Pogoda nam nie dopisała i nawet teraz, pisząc tego posta, czuję ciągły niedosyt. Tłumaczę go sobie jednak tym, że mam mocny powód, żeby kiedyś wrócić do Gruzji

Darmowa opcja? Nocleg w namiocie albo samochodzie. W wiosce znajduje się polana, na którą można wjechać autem, rozbić tam namiot, rozpalić ognisko i obudzić się z widokiem zapierającym dech w piersiach.

Na miejscu są też dostępne domki na wynajem. Budowane na wzór tych, w których mieszkają lokalsi. Nawet na naszych oczach powstawały dwa kolejne. Na Airbnb znalazłam też opcję dla większej grupy – duży domek, który jest w stanie pomieścić nawet dziewięć osób – link tutaj.

Trekkingi w okolicy

Gomis Mta to nie tylko wioska z obłędnymi widokami, ale też świetna baza podczas górskich trekkingów. Nie są to jednak trasy dla początkujących, bo mowa tu o wędrówkach 4-6-dniowych. Po szczegóły odsyłam na stronę https://georgiantour.com/gomismta/, gdzie dokładnie opisano szlaki. Łagodniejszą wersję trekkingu, bo kilkugodzinną, można odbyć do małego, kraterowego jeziora Chinchao. Leży ono na 2500 m n.p.m. i jest oddalone o ok. 10 km od Gomis Mta. Można tę trasę pokonać także samochodem. 

Podsumowanie

Naturalność i prostota tego miejsca, połączona z magią, którą oferuje tam natura, czyni Gomis Mta miejscem absolutnie wartym odwiedzenia. To naprawdę piękne miejsce w Gruzji, dla którego warto nawet specjalnie nadrobić kawałek drogi. Pojedź tam jak najszybciej, bo natknęłam się w internecie na informację o planach przerobienia tej miejscówki na całoroczną atrakcję turystyczną razem z resortem narciarskim… Mam nadzieję, że do tego nie dojdzie, że Gomis Mta nie stanie się kolejnym punktem ‘must see’ każdej turystycznej wycieczki…

Artykuł Gomis Mta – piękne miejsce w Gruzji pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

OSTATNIA AKTUALIZACJA POSTA – 05.2023

Rosyjski czy angielski? A może polski?

Wbrew pozorom nie jest to proste pytanie i ciężko na nie jednoznacznie odpowiedzieć. W Tbilisi spokojnie wystarczy angielski. We wszystkich miejscach turystycznych, restauracjach czy hotelach bez problemu dogadasz się w tym języku. Tylko kilka razy zdarzyło nam się, że osoba nas obsługująca nie rozumiała kompletnie nic po angielsku, ale menu było dostępne w tym języku, więc pokazywaliśmy palcem

Jeśli jednak zależy Ci na złapaniu kontaktu z lokalsami – czy to w taksówce, guesthouse’ach, piekarniach czy na straganach – wtedy zdecydowanie przyda Ci się rosyjski. Jeśli nie miałaś/eś wcześniej styczności z tym językiem, polecam nauczyć się chociaż kilku podstawowych, niezbędnych zwrotów. Starsze pokolenie Gruzinów (dużo osób młodych również) biegle włada językiem rosyjskim i oczywiste jest dla nich, że my, będąc z Polski, też go znamy Nie raz zdarzały nam się sytuacje, gdzie po naszej odpowiedzi na pytanie skąd jesteśmy, uradowany pan zaczynał nawijać po rosyjsku. Nasze zapewnienie, że niezbyt mówimy po rosyjsku, absolutnie nie przeszkadzało mu w zarzucaniu nas gradem pytań

A co z polskim? Jeśli nie znasz rosyjskiego, do osób starszych na pewno lepiej zwracać się po polsku niż po angielsku. Dodatkowo gestykulacja, uśmiech i na pewno nie będzie problemu z dogadaniem się

Unia Europejska

Na jakim kontynencie leży Gruzja? To warto byłoby wiedzieć przed wyjazdem, ale jedyna słuszna odpowiedź to: “Zależy kto pyta!”. Jedne źródła podają, że w Azji, inne, że to państwo europejskie. Sami Gruzini czują silne poczucie jedności z Europą i od lat starają się o przystąpienie do Unii Europejskiej. W stolicy spotkaliśmy więcej flag Unii Europejskiej niż w całej Polsce razem wziętej. Wiszą wszędzie – na ulicach, przy budynkach rządowych czy posterunkach policji.

Przywitania Gruzinów

Na przywitanie panowie całują się w lewy policzek. Jest to powszechny zwyczaj zarówno wśród młodszego, jak i starszego pokolenia

Komunikacja miejska w Gruzji

Autobusy, busiki, marszrutki, pociągi i metro w Tbilisi – od wyboru do koloru! Komunikacja miejska w Gruzji, wbrew powszechnym opiniom, naprawdę sprawna. Cena pojedynczego przejazdu to 1 GEL~1,70 zł (w Tbilisi) lub 0,3 GEL~50 gr (w Batumi). Kilkuset kilometrowe trasy między miastami pokonywane kultowymi marszrutkami to koszt 15-25 GEL~25-42 zł.  

Taksówki

To jest rzecz, którą zdecydowanie warto wiedzieć przed wyjazdem do Gruzji – taksówki są tanie! Przejazdy w obrębie miasta to koszt kilku(nastu) zł. My regularnie korzystaliśmy z aplikacji Bolt. Większość aut tej firmy to hybrydowe Toyoty Prius – komfortowe i z klimatyzacją. Dostępne są także inne aplikacje, które często oferują jeszcze tańsze przejazdy, np. Yandex czy Maxim, ale tych nie polecamy. Auta nie mają klimatyzacji, a kierowcy często błądzą, nie wiedząc, gdzie jechać. 

Można oczywiście wziąć też taksówkę stojącą na ulicy, ale radzę najpierw ustalić cenę przejazdu albo poprosić o włączenie taksometru.

Zwierzęta na drogach – to warto wiedzieć przed wyjazdem do Gruzji!

To jeden z tych elementów Gruzji, który podobał nam się najbardziej, bo wprowadza fajny folklor! Podczas naszych wypadów wynajmowanymi autami, mijamy na drogach dziesiątki frywolnie brykających krów, świń, koni czy kóz. W gruzińskich miasteczkach, na wsiach, a nawet w wysokich górach zwierzęta są pełnoprawnymi uczestnikami ruchu drogowego. Ba! Powiedziałabym nawet, że to one rządzą! Mimo ich pięknego wkomponowywania się w sielski krajobraz Gruzji, jeżdżąc autem należy zachować szczególną ostrożność. Czasami zwierzęta niespodziewanie wyskakują z rowu lub na zakręcie.   

Bezdomne psy i koty

A teraz dla kontrastu inny typ zwierząt – bezdomne psy i koty. Jest ich w Gruzji cała masa i są absolutnie wszędzie. Te błąkające się po większych miastach jeszcze nie wyglądają tak źle. Pewnie od czasu do czasu ktoś im coś rzuci czy same wygrzebią ze śmietnika. Za to te na wsiach… Sama skóra i kości

Noclegi na dziko

Pod tym kątem jest w Gruzji pełna wolność i swoboda! Możesz spać, gdzie chcesz – czy to w aucie, czy w namiocie. Super opcja dla budżetowców!

Wege jedzenie

Czy wegetarianie nie padną z głodu w Gruzji? Zdecydowanie nie! Gruzińska kuchnia, choć bogata w mięso, stoi również serami, jajami i wyrobami mącznymi. Polecamy chaczapuri, lobiani, chinkali z pieczarkami, ajapsandali, lobio, roladki z bakłażana i orzechów oraz pchali ze szpinaku i buraków. Dodatkowo nie sposób nie pożerać tam kilogramami tanich warzyw i owoców – soczyste arbuzy, przepyszne brzoskwinie i nektaryny, kolorowe winogrona i najsłodsze na świecie pomidory. Te ostatnie z ciepłym chlebkiem puri wchodzą jak złoto! 

O dostępności i cenach produktów roślinnych pisałam niedawno tutaj (kliknij).

Płatne windy

To była dla nas ciekawostka! W części bloków przejazdy windą są płatne. W naszym pierwszym mieszkaniu w Tbilisi za taką przyjemność trzeba było zapłacić 0,1 GEL~ 13 gr Za to w apartamentowcu w Batumi otrzymaliśmy od naszego hosta kartę nabitą jakąś wartością pieniężną, którą każdorazowo musieliśmy przykładać do czytnika w windzie. Co ważne – płatny był zawsze tylko wjazd, zjazdy były darmowe

Fast foody w Gruzji

W Gruzji królują amerykańskie Dunkin’ Donuts i Wendy’s! Jest też McDonalad’s, KFC, Domino’s Pizza, Subway i masa innych fast foodów.

Ofiara na kościół prawosławny

Na wielu gruzińskich ulicach, szczególnie w przejściach podziemnych, spotkać można takie małe skrzyneczki – to miejsca na ofiarę na kościół prawosławny.  

Okupowane ziemie w Gruzji – to warto wiedzieć przed wyjazdem do Gruzji!

Osetia Południowa i Abchazja to gruzińskie ziemie znajdujące się pod okupacją rosyjską. Łącznie to aż 20% terytorium Gruzji!

Kierownica po prawej stronie, auta bez zderzaków

W Gruzji nie ma obowiązkowych przeglądów technicznych, co mocno przekłada się na to, co widać na drogach Spory procent aut nie posiada przedniego zderzaka albo jeździ z odsłoniętą chłodnicą. 

Mimo, że ruch w Gruzji jest prawostronny, to wiele aut ma kierownicę z prawej strony – to efekt sprowadzania tanich aut z Japonii

Późne rozpoczęcie dnia

Jeśli jesteś rannym ptaszkiem, to musisz to wiedzieć przez wyjazdem do Gruzji, żeby móc zaplanować tu swoje dni Ciężko o 7 czy 8 rano kupić chleb, ale o 21 już jak najbardziej i to świeżo wypiekany! O podobnej porze bez problemu pójdziesz też do fryzjera czy na manicure. Dzień zaczyna się dość późno (koło 10tej), za to trwa do późnych godzin nocnych.

Pay boxy

Automaty (zazwyczaj niebieskie i pomarańczowe) znajdziesz dosłownie na każdym kroku! Możesz w nich doładować kartę na komunikację miejską, opłacić rachunki czy mandaty, zapłacić za parking i wiele, wiele więcej.

Ołtarzyki za zmarłych

Widzieliśmy je tam, gdzie kończył się asfalt, a zaczynały trudne do pokonania drogi, często nad przepaścią. Tym, którzy na ponieśli na nich śmierć, na pamiątkę postawiono ołtarzyki (często ze zdjęciem zmarłego). Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie to, że w tych miejscach stoi czacza lub wino. Tradycja nakazuje zatrzymać się, wysiąść z samochodu, wypić za zmarłego i… jechać dalej! Tego nie szanujemy

Kult Stalina – to warto wiedzieć przed wyjazdem do Gruzji!

Kult Stalina jest w Gruzji wciąż żywy. Ten, który dla nas Polaków na zawsze pozostanie ludobójcą, tu bywa uważany za bohatera. Wśród starszego pokolenia wciąż popularne jest wznoszenie toastów za Iosifa – sami byliśmy tego świadkami W Gori, czyli miasteczku, w którym się urodził i mieszkał przez pierwszych 5 lat życia, znajduje się muzeum ku jego czci. 

Zakupy przy drodze

Hałdy arbuzów i melonów, skrzynie pełne pomidorów, gotowana kukurydza czy worki orzechów – to normalny obrazek towarzyszący gruzińskim drogom. Na najbardziej uczęszczanych trasach, szczególnie tam, gdzie jeżdżą marszrutki, często znajdują się też stragany z miodem, czurczchelami i innymi smakołykami

Panowie czekający na pracę

Początkowo, mijając codziennie tych samych kilku mężczyzn siedzących na chodniku w nieturystycznej dzielnicy Tbilisi, nie mieliśmy pojęcia w jakim celu (oprócz towarzyskiego) mogą tam być. Okazało się, że to tzw. złote rączki, które wraz ze swoimi sprzętami (często skrzynka z narzędziami czy piła) oczekują aż ktoś “wypożyczy” ich do pracy.

Autostop w Gruzji

Od znajomych autostopowiczów wiem, że ta forma podróżowania działa w Gruzji całkiem sprawnie. Sami mieliśmy okazję spróbować autostopu na Gruzińskiej Drodze Wojennej i bez problemu złapaliśmy podwózkę z Gudauri do Stepancmindy. W podziękowaniu gruzińskiej ziemi miesiąc później to my podwieźliśmy na trasie naszego road tripa gruzińskie małżeństwo, któremu zepsuło się auto  

Gaz

Sieć nadziemnych rur, w których płynie gaz to stały element krajobrazu gruzińskich wiosek i małych miasteczek. 

Szklane posterunki policji w Gruzji

To efekt rządów prezydenta Micheila Saakaszwiliego, który po objęciu władzy w 2004 roku rozpoczął intensywny rozwój Gruzji. Szklane komisariaty to znak walki z powszechną w tamtych czasach korupcją, a wybór szkła jako budulca miał być symbolem transparentności służb.

Czy któryś z tych punktów Cię zaskoczył? A może byłaś/eś już w Gruzji i dopiszesz coś do naszej listy? Zapraszam do komentowania!

Artykuł Co warto wiedzieć przed wyjazdem do Gruzji w 2023 pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

Jak dojechać?

Dobrą bazą wypadową do jednodniowych trekkingów jest miejscowość Stepancminda (daw. Kazbegi). Prawdopodobnie i tak do niej trafisz ze względu na absolutny gruziński “must see”, czyli klasztor Cminda Sameba

Wynajęte auto

Jeśli cenisz sobie wolność i swobodę, najlepszą opcją będzie wypożyczenie auta. Do rezerwacji samochodu w Gruzji niezmiennie polecamy LocalRent. To działający od 2011 r. agregator małych, lokalnych wypożyczalni, które oferują naprawdę świetne ceny!

Taksówka

Do doliny Truso możesz dojechać taksówką złapaną na ryneczku Stepancmindy. Jest ich tam pełno, więc wcześniejsza rezerwacja nie jest konieczna. Kierowca zawiezie Cię do wioski Kvemo Okrokana, skąd rozpoczyna się trasa trekkingowa. Koszt takiej podwózki w obie strony (z oczekiwaniem kierowcy) to ok. 80 GEL.

Jeśli masz bardzo ograniczony czas lub nie jesteś fanem trekkingów, istnieje też opcja przejechania taksówką przez całą dolinę Truso. Cena na pewno będzie wtedy znacznie wyższa, ale pamiętaj, że to Gruzja i tutaj można się targować

Busik od Mountain Freaks

Inną opcją jest skorzystanie z usług agencji Mountain Freaks. Organizują oni dojazd na takiej samej zasadzie jak wyżej opisane taksówki, tyle że kilkuosobowymi busikami. Transportu nie można zarezerwować online – trzeba udać się do biura osobiście. Zlokalizowane jest ono w kolorowym domku w Stepancmindzie na ul. Kazbegi 44. Od kwietnia do października czynne codziennie od 9:00 do 19:00. Dojazd do doliny Truso dostępny jest w dwóch opcjach godzinowych:

1. wyjazd spod biura o 9:15, powrót z Okrokany o 16:00
2. wyjazd spod biura o 11:15, powrót z Okrokany o 18:00

Koszt – 30 GEL za osobę w dwie strony.

Trekking po dolinie Truso

Trasa trekkingowa rozpoczyna się w opuszczonej wiosce Okrokana. Stojący tam znak informuje turystów, że od twierdzy Zakagori dzieli ich 10,5 km spaceru. To najdalej wysunięty punkt doliny, do którego możemy dotrzeć bez załatwiania dodatkowego pozwolenia. Drogowskaz szacuje tę trasę na około 3 h spaceru lub 1h 40min jazdy rowerem (w jedną stronę).

Pierwsze 4 km drogi nie obfitują w szczególnie spektakularne widoki – jest zielono, przepływa rzeka Terek. Za to po dotarciu do mostu, kanion Kasara zamienia się w rozległą dolinę, która pięknie współgra z otaczającymi ją górami. Jest to też moment, w którym dostrzec można kolorowe trawertyny powstałe ze źródeł mineralnych – o tej porze roku najwięcej było tych białych i pomarańczowych. Na ich tle malowniczo komponowało się wielkie stado krów, które nie chciało nas przepuścić do dalszej części doliny  

Po prawej stronie, w małym lasku znajduje się kemping Cafe Truso, do którego dostaniemy się przechodząc przez most. Można napić się tam czegoś zimnego lub ciepłego, kupić drobne przekąski lub… zarezerwować sobie nocleg! Jeśli nie masz ze sobą namiotu, który umożliwi Ci nocleg w dowolnej części Truso, a chcesz zostać tu na noc, ten kemping to jedyna opcja. Noc w małym, kolorowym domku pośrodku doliny to koszt 20 GEL za osobę. Na terenie Cafe Truso jest też toaleta, miejsce na ognisko oraz biegnie tamtędy droga do małego jeziorka mineralnego Abano.

Spacerując dalej szlakiem mijamy w oddali po lewej stronie spory niebieski namiot i stado owiec. To kolejny “punkt gastronomiczny”,  w którym można zjeść coś na ciepło – na tablicy informacyjnej widnieje info o szaszłykach  

Opuszczone wioski – Ketrisi i Abano

Po kilku kilometrach przyjemnego marszu docieramy do najciekawszego wg mnie punktu całej wycieczki – opuszczonych wiosek w dolinie. Pierwsza z nich to Ketrisi. Porzucone budynki, a w zasadzie ich zarośnięte ruiny, przypominają o wydarzeniach, które miały miejsce nie tak dawno temu. Mowa o konfliktach zbrojnych między Gruzinami a Osetyjczykami (wspieranymi przez wojska rosyjskie), które rozegrały się w Osetii Płd w 1991/92 oraz 2008 roku. Na skutek wojen ówcześni mieszkańcy opuścili swoje gospodarstwa, a dolina Truso niemal całkowicie opustoszała. Niemal, bo ku mojemu ogromnemu zdziwieniu kilka rodzin nadal tam żyje! Są to pasterze, którzy w sezonie letnim wracają na swoje ziemie wypasać zwierzęta. W jednym z domostw można nawet napić się kawy i zjeść chaczapuri. W wiosce oprócz tradycyjnych dla Gruzji krów, owiec i koni swobodnie brykają też osły  

Po opuszczeniu Ketrisi można kierować się do oddalonego o 5 min jeziorka mineralnego lub kolejnej wioski – Abano. Za mostem na wzgórzu wyróżnia się nowoczesny budynek z kolektorami słonecznymi. To monastyr, z którego mnisi sprzedają przy drodze własnoręcznie wykonane pamiątki. Po kilkuset metrach docieramy do wioski Abano – po prawej stronie znajduje się świeżo wybudowany klasztor prawosławny, a po lewej niszczejące, opuszczone zabudowania. Powolny spacer dał nam możliwość zaobserwowania czym zajmują się nieliczni mieszkańcy Truso – oprócz wypasania zwierząt mają też ule, pola ziemniaków i kukurydzy oraz szklarnię. 

Punkt docelowy – twierdza Zakagori

Z Abano już niedaleko do docelowego punktu naszego trekkingu, czyli twierdzy Zakagori, na którą można się wspiąć, by zobaczyć dolinę Truso z wyższej perspektywy. Tuż obok ruin zlokalizowany jest mały posterunek wojskowy z uwagi na bliskość granicy z Osetią Południową. Żeby iść dalej należy zdobyć wcześniej pozwolenie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych w Tbilisi. Jeśli go nie mamy, przed nami ponad 10-kilometrowy spacer powrotny

Czy warto?

Dolina Truso powinna być absolutnym ‘must see’ podczas pobytu w Gruzji. Choć to mocno turystyczne miejsce, widoki zachwycają i momentami zapierają dech w piersiach. Nie zgodzę się jednak ze stwierdzeniem, że to najpiękniejsza gruzińska dolina. Dzień wcześniej odbyliśmy trekking po Jucie i to właśnie to miejsce jest naszym faworytem. Opisałam je w innym poście (kliknij)

Ważne info!

1. Jeśli nie jesteś zaprawiony w trekkingach i przeraża Cię wizja 21 km pieszej wędrówki – nic się nie bój! Spacer po dolinie Truso jest bardzo przyjemny i naprawdę niewymagający, gdyż teren jest prawie całkowicie płaski. 
2. Nie bez znaczenia jest pora roku! Zimą dolina Truso jest całkowicie odcięta od świata, a wiosną (z powodu topniejącego śniegu) możliwe są podtopienia. Dlatego też najlepszym terminem na wycieczkę do tego rejonu będzie lato i jesień (mniej więcej maj-listopad). 
3. To bardziej prośba W wiosce Ketrisi są cztery małe dziewczynki, które ochoczo podbiegają do turystów, żeby się przedstawić. Są naprawdę przesłodkie Jeśli masz ochotę to zabierz dla nich jakieś malowanki czy naklejki – na pewno się ucieszą! Pamiętaj, że zasady świadomego podróżowania zakazują dawania dzieciom pieniędzy czy słodyczy (jeśli w danym miejscu opieka stomatologiczna jest niedostępna). 

A czy Ty lubisz spacerować po górach? Masz swój trekkingowy numer 1? Podziel się w komentarzu poniżej!

Artykuł Dolina Truso – trekking w okolicach Stepancmindy pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.