Obowiązujące zasady

Niezależnie od tego, czy mówimy o spaniu na dziko w samochodzie, czy w namiocie, wszystkich obowiązują pewne zasady. Jesteśmy odpowiedzialni za pozostawienie danego miejsca w takim stanie, w jakim je zastaliśmy. Nie ma przyzwolenia na niszczenie przyrody, zostawianie po sobie śmieci czy zanieczyszczanie środowiska w jakikolwiek inny sposób!

W żadnym miejscu nie powinnaś/powinieneś zostawać dłużej niż 2-3 noce. Nie jest wskazane też biwakowanie w dużych grupach.

Jeśli planujesz rozpalić ognisko, staraj się, aby było ono możliwie jak najmniejsze i miej je cały czas w zasięgu wzroku. Nie wzniecaj ognia tam, gdzie jest to niebezpieczne – w pobliżu zabudowań, w lasach, na łąkach czy polach uprawnych. Pod żadnym pozorem nie ścinaj i nie niszcz drzew! Oczywiście zabierz ze sobą wszystkie resztki jedzenia (mogą być niebezpieczne dla dzikich zwierząt!) oraz inne śmieci.

Jeśli nie załatwisz swoich potrzeb wcześniej w publicznej toalecie i musisz skorzystać z łona natury, pamiętaj o kilku zasadach. Po pierwsze – miej ze sobą łopatkę, aby zakopać fekalia. Dołek powinien mieć przynajmniej 15 cm głębokości. Druga sprawa to miejsce – trzymaj minimum 30 m odległości od rzek, strumieni i innych otwartych zbiorników wodnych.

 Przed wyjazdem zapoznaj się z dokładnymi wytycznymi kempingowania w Szkocji – The Access Code. Ja przedstawiłam Ci w skrócie tylko te najważniejsze

Spanie na dziko w Szkocji – gdzie dozwolone?

Szkocja jest jedynym krajem w UK, w którym nie ma w zasadzie żadnych odgórnych ograniczeń w temacie spania na dziko – czy to w namiocie, czy w samochodzie. Tamtejsze prawo zakłada, że natura jest dobrem wspólnym wszystkich obywateli oraz osób odwiedzających ten kraj. Oznacza to, że nocowanie na dziko jest dozwolone w niemal każdym miejscu. Oczywiście nie można zatrzymywać się na noc w miejscach prywatnych, które są zazwyczaj ogrodzone lub oznaczone tabliczką “Private property”.

Spać można również na parkingach – o ile znaki czy regulamin parkingu nie stanowią inaczej. Bądź szczególnie wyczulona/y na znak “No overnight parking”, który jednoznacznie zakazuje nocowania w danym miejscu (najczęściej umieszczany właśnie na parkingach).

Jeśli spodoba Ci się jakieś losowe miejsce na łonie natury, ale nie będziesz pewna/y, czy możesz tam nocować – pytaj. Lokalni mieszkańcy (np. osoby pracujące na najbliższej stacji paliw czy ktokolwiek mieszkający/kręcący się w pobliżu) na pewno rozwieją Twoje wątpliwości. Szkoci są bardzo przyjaźni, nie bój się pytać!

Aplikacja Park4night

Skoro już wiesz, że spanie na dziko w Szkocji jest dozwolone, pojawia się pytanie, jak szukać miejsc na tego typu nocleg. Z pomocą przychodzi aplikacja Park4night, którą można pobrać zarówno na Androida, jak i iOS. Jest wyjątkowo przejrzysta i łatwa w obsłudze (przykładowe screeny poniżej). Dzięki niej, z poziomu mapy lub listy, możesz przeglądać miejsca na nocleg znajdujące się w Twojej okolicy lub dowolnym zdeklarowanym przez Ciebie miejscu W apce znajdziesz nie tylko darmowe spoty na łonie natury, ale także info o kempingach czy parkingach (darmowych i płatnych). Oprócz współrzędnych geograficznych, większość miejsc opatrzona jest zdjęciami oraz krótkimi opisami. Zawierają one info o dostępności (lub nie ) toalet, pryszniców, koszy na śmieci, ławek itp. Dla nas największą wartością Park4night jest to, że współtworzą ją użytkownicy. Każdy może dodać do apki nowe miejsca, ocenić te, w których nocował czy dodać aktualizujący komentarz

Podczas naszego road tripa w Szkocji 4 miejsca noclegowe znaleźliśmy właśnie dzięki tej aplikacji. Dwa z nich były darmowymi, oficjalnymi parkingami w lesie, niedaleko głównej drogi. Pozostałe to po prostu randomowe miejsca na łonie natury, które ktoś wcześniej sprawdził i polecił w apce

Boczne uliczki

Jeśli będziesz chciał poszukać miejsca do spania na własną rękę, zjeżdżaj z głównej drogi i sprawdzaj boczne uliczki. Nam udało się w taki sposób wyhaczyć piękny spot nad samym jeziorem. Po prostu wjechaliśmy w jedną z podporządkowanych, nieutwardzonych dróg i znaleźliśmy takie cudo! Była to po prostu większa zatoczka mieszcząca campervana, zlokalizowana przy nieruchliwej ulicy, daleko od zabudowań

Z dala od zabudowań

A propos znajdowania miejscówek na łonie natury na własną rękę… Dobra praktyka nakazuje, aby nocować w aucie z dala od zabudowań. W ten sposób nie przeszkadzamy lokalsom, a i my mamy większy komfort i trochę prywatności

Bonus – publiczne toalety

Jedynym małym minusem, jaki zauważyliśmy śpiąc na dziko w campervanie, był oczywiście brak stałego dostępu do toalety. Na szczęście nie jest to w Szkocji jakimś wielkim problemem, bo infrastruktura kempingowa jest świetnie rozwinięta. Ani razu nie mieliśmy problemu ze znalezieniem publicznej toalety (wystarczy wpisać w Google Maps hasło “public toilet“). W najgorszym wypadku trzeba było do niej podjechać kilka kilometrów Są one darmowe, dość stare, ale czyste i zadbane. Nie wiem czy to standard, czy kwestia małej liczby turystów, ale podczas naszej wizyty wszystkie toalety były wyposażone w mydło, ręczniki papierowe, często w ciepłą wodę.
Niektóre z toalet oferują opcję płatnego prysznica, jednak w czasie pandemii (sierpień 2020 r.) były one nieczynne. Z tego względu w połowie objazdówki zdecydowaliśmy się na jedną noc na płatnym kempingu, żeby móc się porządnie wykąpać. W inne dni “obmywaliśmy się” w publicznych toaletach (były pustki, więc szło gładko ), a raz moczyliśmy się w jeziorze. Pamiętaj, żeby podczas korzystania ze zbiorników wodnych, nie używać detergentów, które mogą szkodzić środowisku! Kąp się bez nich lub zakup wcześnie takie, które są bezpieczne dla stworzeń mieszkających w wodzie

Artykuł Spanie na dziko w samochodzie w Szkocji pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

The Old Man of Storr na wyspie Skye

The one and only! Bezapelacyjnie to nasz szkocki numer 1, ale też jedno z najpiękniejszych miejsc, jakie w ogóle w życiu widzieliśmy To tak naprawdę wystający ostaniec owiany kilkoma legendami. Jedna z nich głosi, że to kciuk starożytnego olbrzyma, zamieszkującego niegdyś te tereny. Skała o charakterystycznym kształcie to jedyna część jego ciała, jaka po nim została.

Aby to miejsce zaparło Wam dech w piersiach, a niektórym może i wycisnęło łzy (!), trzeba się jednak trochę pomęczyć Konieczna będzie wczesna pobudka i wspinaczka przed tłumami turystów. My wyruszyliśmy z parkingu jakoś po 6 i niecałą godzinę później byliśmy już na szczycie. Na górze nie ma wytyczonych szlaków, dlatego każdy na własną rękę musi poszukać najlepszego dla siebie punktu widokowego. Z racji tego, że nasza objazdówka przypadła na czas pandemii, udało nam się być na szczycie bez żadnych innych osób, dzięki czemu mieliśmy to miejsce tylko dla siebie! Dopiero kiedy schodziliśmy, jakoś po 9-tej, zaczęliśmy mijać pierwsze osoby, kierujące się ku górze.

Dla kogoś, kto ma choć odrobinę kondycji, dojście w okolice Storra nie będzie problemem. Dla osób, które nie mają nic wspólnego ze sportem (jak ja ) droga może okazać się dość wyczerpująca. Cała trasa to wspinaczka, a nieprzewidywalna i zmieniająca się co chwilę pogoda nie ułatwia zadania. Ale jak ja dałam radę, to każdy da! Naprawdę warto się dla tego miejsca spocić

Magia tego miejsca to nie tylko widok na góry i wybrzeże, ale też zmieniająca się pogoda. Przeżyliśmy tam prawdziwy rollercoaster pogodowy! Najpierw niemiłosiernie wiało, potem lało tak, że przemokliśmy do suchej nitki, a na koniec pojawiło się słońce, które na chwilę przegoniło chmury. Nie jestem w stanie opisać widoku, który się przed nami rozpościerał. Był absolutnie F E N O M E N A L N Y! Niech dowodem na to będzie fakt, że nie posiadamy żadnego zdjęcia czy filmu z momentu, kiedy widoczność była najlepsza i zobaczyliśmy wybrzeże w całej okazałości Staliśmy wryci przez kilka minut, nie odzywając się ani słowem i przez głowę nam nie przeszło, żeby wyciągnąć wtedy z kieszeni telefon. Chcieliśmy zapamiętać i mieć ten moment tylko dla siebie Nie mogę tego miejsca polecić bardziej!

TIP #1

Weź ze sobą kurtkę przeciwdeszczową, lepsze buty, czapkę i wodę. Może się też przydać chusta czy szalik, żeby owinąć się wokół szyi, jeśli wiatr lub deszcz będą wyjątkowo zacinać.

Neist Point

Neist Point to klify znajdujące się w zachodniej części Szkocji, na wspomnianej już wcześniej wyspie Skye. Ich charakterystycznym punktem jest malowiczno położona latarnia morska, jednak to nie dla niej się tam jedzie Robotę w tym miejscu robi połączenie stromych klifów, wód Oceanu Atlantyckiego i stada owiec pasące się na soczyście zielonej trawie Fanom fotografii podpowiem, że jest to jeden z najczęściej fotografowanych spotów w Szkocji. Jest to też bardzo przyjemne miejsce na piknik.

Puffin Cove

To miejsce, w którym, dosłownie (!), piszczałam z zachwytu To, jaki spektakl urządziły nam tam mewy o zachodzie słońca, przechodzi ludzkie pojęcie Ale po kolei…

Puffin Cove to punkt obserwacyjny na północnym wybrzeżu Szkocji. Jak sama nazwa wskazuje, można spotkać tam puffiny (maskonury). To najsłodsze ptaki, o jakich kiedykolwiek słyszałam. Kolorowe, wyglądem przypominają trochę małe pingwiny Występują m.in. na Grenlandii, Islandii, Wyspach Owczych czy właśnie na Wyspach Brytyjskich. Świetnie byłoby je spotkać w ich naturalnym środowisku, jednak my wiedzieliśmy, że nie mamy na to szans. Maskonury przebywają na tych klifach od późnego kwietnia do początku sierpnia, więc trochę się spóźniliśmy Nie wiem, co nas podkusiło, żeby mimo wszystko pójść na te klify, ale jestem wdzięczna naszej intuicji, bo to miejsce okazało się obłędnie piękne

Chociaż wiało niemiłosiernie, to zachód słońca w połączeniu z lotem dziesiątek mew tuż nad naszymi głowami, był czymś totalnie wyjątkowym A jak jeszcze uda Ci się zobaczyć maskonury, to już w ogóle bajka!

Co ważne, po zobaczeniu Puffin Cove skierowaliśmy się na wschód od tego miejsca, do klifów tuż nad wodą i to tam mewy odstawiły nam piękny pokaz! Polecam odwiedzić to miejsce na zachód słońca! Nie wiem czy o innej porze dnia też robi takie wrażenie…

TIP #2

Jak to zwykle w Szkocji bywa, na Puffin Cove nie znajdziesz wytyczonych szlaków. Ubierz dobre buty, bo nie raz możesz trafić na niezłe bagienko

Duncansby Stacks

Duncansby Stacks to miejsce, bez którego road trip w Szkocji się nie liczy Jeśli będziesz robił/a najpopularniejszą, szkocką objazdówkę NC 500, albo tak jak u nas będzie to fragment Twojej trasy, nie pomiń tej lokalizacji. To najpiękniejsze klify, jakie zobaczyliśmy w Szkocji, a konkurencję miały niemałą! Przylądek jest jednym z najbardziej wysuniętych na północ fragmentów głównego lądu Szkocji i w ogóle Wielkiej Brytanii. To, co czyni te klify wyjątkowymi na tle innych, to znajdujące się w pobliżu pojedyncze skały (zobacz na zdjęciu poniżej). Płaskie klify i ostre, wyrastające z wody głazy, tworzą iście filmową scenerię

Dunnottar Castle

Nie wiem czy to prawda, ale w Szkocji jest ponoć ok. 2000 zamków Część z nich jest świetnie zachowana i można je zwiedzać, ale to nie nasz typ aktywności. Nas interesowały te, które architektonicznie są już wrakami, ale ich położenie wywołuje u obserwatora wielkie “wow”. Z sześciu zamków, które odwiedziliśmy w Szkocji, to właśnie Dunnottar Castle zrobił na nas największe wrażenie. Wszystkie były przepięknie położone (na klifach, osobnych wysepkach czy przy jeziorach), ale to ten zapamiętaliśmy najbardziej Pochodzi on z przełomu XV/XVI wieku. Leży na wielkiej, masywnej skale/cyplu, który z lądem połączony jest jedynie wąską ścieżką. Nie zdążyliśmy go zwiedzić, bo przyjechaliśmy kilka minut przed zamknięciem, ale za to mogliśmy polatać dronem. Jest to zabronione w godzinach otwarcia zamku dla zwiedzających.

Longhaven Cliffs Nature Reserve + New Slains Castle

Klify, klify, klify… No, ale co zrobić, skoro Szkocja z nich słynie i można je podziwiać bez końca Longhaven Cliffs to naturalny rezerwat przyrody na wschodnim wybrzeżu. Jeśli Twój road trip w Szkocji przypadnie w wiosenno-letnim terminie, jest szansa, że spotkasz tam maskonury! Połącz oglądanie tych klifów ze znajdującym się w pobliżu New Slains Castle. Same ruiny może nie robią wielkiego wrażenia, ale ich malownicze położenie już tak! Zamek nie ma za sobą łatwej historii. Oryginalnie pochodzi z XVI wieku, ale przez stulecia zmieniał właścicieli. Jeden z nich usunął nawet dach, żeby uniknąć płacenia podatków… Dziś zamek popada w ruinę

Glenfinnan Viaduct – gratka dla fanów Harrego Pottera

Zdaję sobie sprawę, że nie jest to atrakcja dla wszystkich, ale być może jesteś fanem Harrego? Jeśli tak, musisz odwiedzić to miejsce! Raz bądź dwa razy dziennie przez wiadukt przejeżdża The Jacobite Steam Train – oryginalny pociąg parowy z serii o HP (aktualne rozkłady jazdy znajdziesz tutaj)! Żeby zobaczyć go w całej okazałości, należy wspiąć się na pobliskie wzgórze (jest kilka punktów widokowych) i zająć sobie dobre miejsce. Najlepiej przyjść minimum pół godziny przed planowanym czasem przyjazdu pociągu, szczególnie w sezonie letnim – mogą być tłumy Nie musisz się martwić o to, czy zdążysz nagrać lub sfotografować przejazd. Maszynista specjalnie zatrzymuje się na chwilę wiadukcie, kilkukrotnie puszcza parę i charakterystyczny gwizd Dla fanów HP nie lada gratka!

Podczas naszej wizyty panowała super atmosfera – było sporo ludzi, ale nie były to tłumy. Ktoś puścił nawet soundtrack z filmów o HP, także klimat był magiczny! Nastoletnie marzenie spełnione!

Ostatnia rzecz – pociąg nie jest tylko ozdobą, można się nim przejechać! Kursuje na trasie Fort William – Mallaig, a aktualne ceny znajdziesz tutaj.

Road trip w Szkocji – mapa najpiękniejszych miejsc

Przy okazji, jeśli interesują Cię kwestie jazdy samochodem po szkockich drogach, zapraszam do poprzedniego wpisu. 

Artykuł Road trip w Szkocji – najpiękniejsze miejsca pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.

My w Szkocji byliśmy w sierpniu 2020 r. Wypożyczyliśmy campervana, którym przejechaliśmy prawie 1500 km. Chociaż prowadziło mi się go bardzo komfortowo, to jest kilka aspektów, o których chciałbym wiedzieć, zanim usiadłem za kierownicą Właśnie dlatego, w tym wpisie przedstawiam Ci porady dotyczące poruszania się po Szkocji samochodem.

Ruch lewostronny

W Wielkiej Brytanii obowiązuje ruch lewostronny. Warto o tym pamiętać przy podejmowaniu decyzji, czy do Szkocji chcemy jechać własnym samochodem. Ja polecam wynajęcie samochodu na miejscu, z kierownicą po prawej stronie.

Przed studiami mieszkałem kilka miesięcy w Londynie i miałem okazję jeździć polskim samochodem po tamtejszych drogach. W mieście, jadąc za innymi samochodami, nie było najgorzej. Jednak kiedy trzeba było zawrócić albo kogoś wyprzedzić – robiło się nieciekawie Kierownica po lewej stronie przy ruchu lewostronnym bywa bardzo problematyczna. Wyprzedzając kogoś z prawej, nie widzisz samochodów nadjeżdżających z naprzeciwka.

Kierownica po prawej stronie. Manual czy automat?

Pamiętaj, że wypożyczając samochód w Szkocji, kierownica będzie po prawej stronie. Jeśli nigdy nie jeździłeś(aś) w Wielkiej Brytanii, polecam wypożyczenie samochodu z automatyczną skrzynią biegów. Dzięki temu możesz skupić się na samej jeździe, nie stresując się zmienianiem biegów lewą ręką Reszta jest kwestią przyzwyczajenia i przestawienia myślenia. Mi wystarczyły dwa dni jazdy po szkockich drogach, żeby czuć się już pewnie i swobodnie.

Zamienione gałki przy kierownicy

Kontynuując wątek kierownicy po prawej stronie – wiąże się to także z zamienionymi funkcjami gałek przy kierownicy. Wycieraczki obsługuje się gałką po lewej stronie, a kierunkowskazy gałką po prawej stronie od kierownicy. Ja myliłem gałki przez całe 8 dni jazdy Samochodem w Szkocji Bardzo często chcąc zasygnalizować skręt, włączałem wycieraczki Może to być dość niebezpieczne, więc warto mieć tego świadomość i spróbować “zakodować” sobie zamianę gałek.

Uważaj na lewą stronę samochodu

Największym mindfuckiem w jeździe samochodem w Szkocji były dla mnie problemy z wyczuciem lewej strony samochodu. Mimo że jako kierowca siedziałem z prawej strony, czyli przy krawędzi auta, mózg cały czas “wyobrażał sobie”, że po prawej stronie jest jeszcze część samochodu. Z tego powodu w ogóle nie czułem, że całość samochodu jest po lewej, nie po prawej stronie Efektem było dwukrotne wjechanie na krawężnik pierwszego dnia jazdy samochodem w Szkocji. Później się przyzwyczaiłem, ale nie było łatwo

Poruszanie się na rondzie

Jeżdżąc samochodem w Szkocji warto pamiętać o odpowiednim zachowaniu się na rondach, których jest tam naprawdę sporo. Przede wszystkim na rondo wjeżdżamy w lewo i poruszamy się zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Warto zwrócić uwagę na oznakowanie poziome już przed rondem, które wyznacza odpowiednie pasy w zależności od kierunku, który chcemy obrać na rondzie. Wyjeżdżając z ronda, użyj kierunkowskazu (ewentualnie wycieraczki ) przed samym zjazdem. Jeśli na rondzie zamierzasz skręcić w lewo, włącz lewy migacz jeszcze przed wjazdem na rondo.

Ograniczenia prędkości

W Szkocji bardzo często można spotkać radary mierzące prędkość. Szkoci bardzo przestrzegają przepisów. Wjeżdżając do miejscowości, wszyscy od razu zwalniają. Pomocna może być aplikacja MapsMe, która ma opcję ostrzegania sygnałem dźwiękowym o przekroczeniu prędkości. Wyświetlanie ograniczeń prędkości można też włączyć w Google Maps, ale nie znalazłem opcji ostrzegania sygnałem dźwiękowym. Najlepszą praktyką będzie jednak zwalnianie do dozwolonej prędkości, jak tylko zobaczysz znak z ograniczeniem.

Pamiętaj, że jednostką miary odległości w Szkocji są mile. Licznik w wypożyczonym samochodzie będzie więc pokazywał prędkość w milach na godzinę (mph). Upewnij się, że nawigacja, której używasz, również przestawiła się z km/h na mph.

Drogi jednopasmowe i passing places

W Szkocji jest wiele dróg jednopasmowych. Są to drogi dwukierunkowe, ale jednocześnie mieści się na nich tylko jeden samochód. W celu umożliwiania wymijania się, co kilkaset metrów wydzielone są passing places, czyli zatoczki do wymijania. Kultura jazdy w Szkocji jest na bardzo wysokim poziomie – kierowcy bardzo życzliwie ustępują sobie miejsca. Nie zdziw się też, że każdy, z kim się w takim miejscu miniesz, pomacha Ci przy wymijaniu. Warto odwzajemnić ten przyjacielski gest

Zawracanie

Korzystając z nawigacji GPS w Szkocji, warto uważać, w którą stronę wyjeżdża się z danego przystanku. Ze względu na wiele dróg jednopasmowych, Google Maps czy inne apki do nawigacji, rzadko wskazują “oficjalne” miejsca do zawracania. Może się tak zdarzyć, że wyjeżdżając z przystanku w złą stronę, Google Maps wskaże najbliższą możliwość zawrócenia dopiero za kilkadziesiąt kilometrów. Polecam więc najpierw, przed wyjazdem w stronę kolejnego punktu trasy sprawdzić, w którą stronę powinno się wyjechać. Jeśli zdarzy Ci się wyjechać nieprawidłowo, zawróć wcześniej, korzystając np. z najbliższej zatoczki do wymijania. Nie powinno być z tym problemu, gdyż ruch samochodowy w Szkocji nie jest bardzo duży.

Puszczanie z naprzeciwka skręcając w prawo

Wydaje się oczywiste, ale warto sobie to zakodować. Przy każdym skręcie w prawo należy przepuścić samochody jadące z naprzeciwka. Czyli odwrotnie niż w Polsce, gdzie wszystkich puszczamy przy skręcie w lewo. Zdarzyło mi się raz, skręcając w prawo, odruchowo uznać, że mam pierwszeństwo… Na szczęście Pan jadący z naprzeciwka był bardzo czujny i zahamował, co pozwoliło uniknąć stłuczki (z mojej winy)

Parkingi

Przy wjeździe na każdy parking, który spotkaliśmy w Szkocji, znajduje się regulamin parkowania. Pamiętaj, żeby zawsze uważnie go przeczytać. Czasami na danym parkingu mogą parkować jedynie samochody osobowe. Jeśli jesteś więc campervanem, nie możesz zatrzymywać się na danym parkingu. Często zabronione jest też pozostawanie na noc. W przypadku, gdy parkowanie wymaga opłaty, również będzie to wspomniane w regulaminie.

Uważaj też na znaki poziome umieszczone bezpośrednio na miejscach parkingowych. Często wyznaczają one rodzaj pojazdu, który może parkować w danym miejscu. Sami byliśmy świadkami sytuacji, w której kilka campervanów otrzymało mandaty na kilkaset funtów za parkowanie na miejscach oznaczonych znakami poziomymi “BUS”.

Jazda samochodem w Szkocji – podsumowanie

Mam nadzieję, że nasze porady przydadzą Ci się podczas szkockiego roadtripa! Jazda samochodem w Szkocji to świetne doświadczenie. Szczególnie jeśli zamierzasz spać w samochodzie – infrastuktura jest do tego super dostosowana. Kultura jazdy w Szkocji jest na bardzo wysokim poziomie. Jestem pewien, że odnajdziesz się bez problemu

Daga przygotowała też wpis o najpiękniejszych miejscach w Szkocji, które polecamy odwiedzić podczas objazdówki. Znajdziesz go tutaj

Jeśli masz jakieś pytania o jazdę w Szkocji – daj znać w komentarzu!

Artykuł Jazda samochodem w Szkocji. 10 porad pochodzi z serwisu TRAVELOŻERCY.